📘 Gollanmalar: Türki dünýäni düşünmek
Türki dünýäsinde Nowruz: manysy, senesi we ÝUNESKO-nyň ykrar etmegi
Nowruz "täze gün" diýmegi aňladýan ruhubelent ýaz baýramydyr we ony birnäçe türki döwleti goşmak bilen giň sebitdäki 300 milliondan gowrak adam bellýär. Ol 2009-njy ýyldan bäri ÝUNESKO-nyň maddy däl medeni mirasynyň sanawynda durýar.
Soňky täzelenme: 19 noýabr 2026
Nowruz nämäni aňladýar
Nowruz Nauryz ýa-da Nevruz görnüşinde hem ýazylýar. Bu at "täze gün" diýmegi aňladýar. Türkmenistanda baýram Nowruz baýramy diýlip atlandyrylýar we oňa Ýaz baýramy hem diýilýär.
Senesi
Halkara Nowruz güni 21-nji martda bellenilýär. Bu, demirgazyk ýarym şarda ýazyň ilkinji günüdir. Baýramçylyklar diňe bir gün bilen çäklenmeýär.
Takmynan iki hepdelik baýram
ÝUNESKO Nowruz baýramçylyklaryny däp-dessurlaryň, dabaralaryň, adaty oýunlaryň, ýörite tagamlaryň, çykyşlaryň we medeni çäreleriň garyndysy hökmünde häsiýetlendirýär. Olar bilelikde takmynan iki hepde dowam edýär.
Giň ýaýran sebit
300 milliondan gowrak adam Nowruzy bellýär. Baýramçylyklar Merkezi, Günbatar we Günorta Aziýanyň käbir ýerlerinde, şeýle hem Günorta-Gündogar Ýewropadan Kawkaza we Ural dagyna çenli uzalyp gidýän giňişlikde geçirilýär. Şonuň üçin baýram diňe türki halklar bilen çäklenmeýär. Ony beýleki köp jemgyýetler hem paýlaşýar.
ÝUNESKO sanawy
Nowruz ilkinji gezek 2009-njy ýylda ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň wekilçilikli sanawyna girizildi. Başda alty ýurt dalaşgär görkezipdi. 2016-njy ýylda bu ýazgy ýene alty ýurdy goşmak bilen giňeldildi we jemi on ikä ýetdi. Bu elementi paýlaşýan ýurtlar: Owganystan, Azerbaýjan, Hindistan, Eýran, Yrak, Gazagystan, Gyrgyzystan, Özbegistan, Pakistan, Täjigistan, Türkmenistan we Türkiýe. Sanawda bu makalada ara alnyp maslahatlaşylýan ýurtlar bolan Azerbaýjan, Gazagystan, Gyrgyzystan, Özbegistan, Türkmenistan we Türkiýe bar.
Türkmenistanda Nowruz baýramy
Türkmenistanda Nowruz Nowruz baýramy hökmünde bellenilýär, oňa Ýaz baýramy hem diýilýär. Bu ýurtda resmi dynç güni bolup, Türkmenistandaky ABŞ-nyň Ilçihanasy tarapyndan çap edilen baýramçylyk senenamasynda hem görkezilýär.
Çeşmeler
Bu gollanma internetdäki täze çeşmeler gözden geçirilip, emeli aň bilen taýýarlanyldy, ikinji bir emeli aň barlagynda çeşmeler bilen deňeşdirildi we sekiz dile terjime edildi. Çeşmeler sahypanyň ahyrynda görkezilýär. Ýalňyşlyk görseňiz, bize ýazyň.