Hünärmenler: Merkezi Aziýa Hytaý bilen hyzmatdaşlygyň şertlerini kesgitleýär

Merkezi Aziýanyň ýurtlary Hytaýyň sebitde nädip maýa goýýandygyny, infrastruktura gurýandygyny we tehnologiki hyzmatdaşlyklary ösdürýändigini barha köp kesgitleýär. Hünärmenler bu pikiri 20-nji oktýabrda Almatyda geçirilen çekişmede beýan etdiler. Çekişmäni Almatyda ýerleşýän CAPS Unlock analitik merkezi we Halkara parahatçylyk üçin Karnegi gaznasy guraýardy. Gatnaşyjylar ýerli hökümetleriň, institutlaryň we telekeçiliň Hytaýyň işine täsir edýändigini nygtadylar.

Gyrgyzystanyň öňki premýer-ministri Djoomart Otorbaýew, Hytaýyň Merkezi Aziýadaky ýygnanan göni daşary ýurt maýasynyň 2025-nji ýylyň ortalaryna 56 milliard dollara ýetendigini we soňky on ýylda deňeçer iki esse ulalandygyny aýtdy. On ýyl öň Hytaý maýasynyň takmynan 68 göterimini çig mal düzen bolsa, bu paý 54 göterime düşdi. Häzir önümçilik 22 göterimi, täzelenýän energiýa bilen bile energetika 12 göterimi tutýar. Gazagystan Hytaýyň maýasyny iň köp alýan ýeke-täk ýurt bolmagyny dowam etdirýär, Özbegistan bolsa barha möhüm bäsdeşe öwrülýär.

Karnegi gaznasynyň barlaglar boýunça wise-prezidenti Evan A. Feigenbaum, ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky bäsleşigiň güýçlenmegi sebit ýurtlarynyň dürli hyzmatdaşlyklary saklamagyny kynlaşdyryp biljekdigini duýdurdy. Karnegiň Russiýa we Ýewrasiýa merkezinden Temur Umarow bolsa analitikleri Merkezi Aziýadan daşardaky wakalara däl-de, sebitiň içinde bolup geçýän üýtgeşmelere has köp üns bermäge çagyrdy we başlangyjyň Waşingtondan gelmeýändigini belledi.