Uzmanlara göre Orta Asya, Çin ile işbirliğinin koşullarını şekillendiriyor

Orta Asya ülkeleri, Çin'in bölgede nasıl yatırım yaptığını, altyapı inşa ettiğini ve teknoloji ortaklıkları geliştirdiğini giderek daha fazla şekillendiriyor. Uzmanlar bu görüşü 20 Ekim'de Almatı'da düzenlenen bir tartışmada dile getirdi. Tartışmayı Almatı merkezli CAPS Unlock düşünce kuruluşu ile Uluslararası Barış için Carnegie Vakfı birlikte düzenledi. Katılımcılar, yerel hükümetlerin, kurumların ve işletmelerin Çin'in faaliyetlerini etkilediğini belirtti.

Eski Kırgız Cumhuriyeti Başbakanı Djoomart Otorbaev, Çin'in Orta Asya'daki birikmiş doğrudan yabancı yatırımının 2025 ortası itibarıyla 56 milyar dolara ulaştığını ve son on yılda neredeyse iki katına çıktığını söyledi. Bir on yıl önce Çin yatırımlarının yaklaşık yüzde 68'ini hammaddeler oluştururken, bu oran yüzde 54'e geriledi. İmalat yüzde 22, yenilenebilir enerji dahil enerji ise yüzde 12 paya sahip. Kazakistan, Çin yatırımı alan en büyük tek ülke olmayı sürdürüyor; Özbekistan ise giderek önemli bir rakip haline geliyor.

Carnegie Vakfı'nda çalışmalardan sorumlu başkan yardımcısı Evan A. Feigenbaum, ABD ile Çin arasındaki rekabetin yoğunlaşmasının bölge ülkelerinin çeşitli ortaklıklarını sürdürmesini zorlaştırabileceği konusunda uyardı. Carnegie Rusya ve Avrasya Merkezi'nden Temur Umarov ise analistlerin Orta Asya dışındaki gelişmelere olduğu kadar bölge içindeki değişimlere de dikkat etmesi gerektiğini söyledi ve girişimin Vaşington'dan gelmediğini belirtti.