📘 Rehberler: Türk dünyasını anlamak

Orta Koridor: Güzergâh, Limanlar, Yük Hacmi ve Yatırım

Resmî adıyla Hazar Geçişli Uluslararası Taşıma Güzergâhı (TITR) olan Orta Koridor, Çin ve Orta Asya'yı Avrupa'ya Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden demiryolu ve deniz yoluyla bağlıyor.

Son güncelleme: 19 Kasım 2026

Orta Koridor nedir?

Hazar Geçişli Uluslararası Taşıma Güzergâhı, Orta Koridor olarak da anılıyor. Demiryolu ve deniz bağlantılarını birleştiren çok modlu bir güzergâhtır. Çin ve Orta Asya'yı Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa'ya bağlar. TITR Birliği, güzergâhın Güneydoğu Asya ve Çin'den başlayıp Kazakistan, Hazar Denizi, Azerbaycan ve Gürcistan üzerinden Avrupa ülkelerine uzandığını belirtiyor. Orta Koridor fikri, Türkiye'nin ortaya attığı özgün bir kavramla ilişkilendiriliyor. 2026 plan toplantılarına katılan ülkeler Kazakistan, Çin, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye oldu.

Güzergâh ve geçişler

Hazar geçişi, Kazakistan'ın Aktau ve Kuryk limanlarını Azerbaycan'ın Bakü ve Alat dahil limanlarına bağlıyor. Mallar Kazakistan limanlarında gemilere yükleniyor. Bakü–Tiflis–Kars demiryolu, güzergâhın kilit halkasıdır. Gürcistan'ın 1520 mm'lik ray açıklığı, koridor boyunca başka yerlerde kullanılan standart hattan farklıdır. Gürcistan'dan sonra yük ya Poti ve Batum limanları aracılığıyla Karadeniz üzerinden ya da Türkiye üzerinden devam ediyor.

Limanlar ve demiryolları

Aktau Limanı yılda 3,2 milyon ton kuru yük ve 12,5 milyon ton petrol işleyebiliyor. Liman, Ocak–Mayıs 2024 arasında konteyner kapasitesini iki katına çıkardı ve kapasiteyi bir kez daha ikiye katlamak için EBRD ve AB'den 45 milyon dolar aldı. Kuryk ve Aktau için plan, kapasiteyi 21 milyon tondan 30 milyon tona çıkarmak. Kazakistan Ticaret Bakan Yardımcısı, bir Çinli şirketle inşa edilen Aktau konteyner merkezinin ilk aşamasının tamamlandığını, Kuryk'in modernize edildiğini ve bir tahıl terminalinin yapım aşamasında olduğunu söyledi. Azerbaycan tarafında Alat Limanı, 2026'da konteyner kapasitesini 100 bin TEU'dan 150 bin TEU'ya çıkardı; yedinci bir rıhtım ve 125 tonluk bir vinç ekledi. Alat 2025'te 8,2 milyon tonun üzerinde yük ve 107 bin TEU elleçledi. Azerbaycan, limanı 25 milyon ton ve 500 bin TEU kapasiteye ulaştırmayı planlıyor. Gürcistan'da Gürcistan Demiryolları, Anaklia derin deniz limanına giden 18 km'lik elektrikli hat için Dünya Bankası destekli 205 milyon dolarlık bir ihaleyi 15 Kasım 2026'da açtı. Dünya Bankası, Bakü–Alat–Böyük Kesik demiryolu modernizasyonunun tamamlanmasının yaklaşık 260 milyon dolara mal olacağını tahmin ediyor. Kazakistan Bakan Yardımcısı, koridorun tasarım kapasitesinin 6 milyon ton olduğunu söyledi; belirtilen hedef, konteynerlerin Gürcistan ve Türkiye limanlarına 10–12 günde ulaşması.

Yük hacmi ve son dönem büyümesi

Koridordaki yük 2022'de yaklaşık 1,5 milyon tondu; bu, 2021 hacminin iki katından fazlaydı. 2025'te Kazakistan'ın resmî rakamlarına göre TITR yükü yaklaşık yüzde 8 düşerek 4,48 milyon tondan 4,12 milyon tona geriledi. TITR Birliği, 2025'te 433 konteyner treninde yüzde 36 artışla 76.900 TEU saydı. 2026'da Ocak–Ağustos döneminde Kazakistan Bakan Yardımcısı, yükün 3 milyon tonu aştığını ve yıllık bazda yüzde 22 arttığını, konteyner trafiğinin ise ayrıca yüzde 18 büyüdüğünü söyledi. Index1520, Ocak–Ağustos 2026'da TITR üzerinde 53.574 TEU kaydetti; bir yıl önce bu rakam 48.326 TEU idi. Konteynerlerin yaklaşık yüzde 80'i batı yönünde, yaklaşık yüzde 20'si doğu yönünde taşındı. Alat Limanı'nın konteyner elleçlemesi Ocak–Temmuz 2026'da yüzde 20 artışla 72.370 TEU'ya, kuru yükü ise yüzde 82 artışla 1,4 milyon tona yükseldi.

Tahminler

Azerbaycan Ulaştırma Bakan Yardımcısı, 2026'da Orta Koridor'da yaklaşık 5,5 milyon ton yük, Çin'den yaklaşık 600 blok tren ve Azerbaycan üzerinden 16 milyon tonun üzerinde transit bekliyor. Uluslararası kuruluşların tahminlerine göre TITR hacmi 2030'a kadar yaklaşık 11 milyon tona, konteyner transiti ise 2040'a kadar yılda yaklaşık 900 bin TEU'ya ulaşacak.

Yatırım

2026'da aktarılan bir Dünya Bankası değerlendirmesine göre koridorun 2040'a kadar geliştirilmesi için 55 milyar doların üzerinde kaynak gerekiyor. 2026'nın başında Dünya Bankası, Kazakistan Temir Jolı için 1,4 milyar dolarlık finansmanı destekleyen 846 milyon dolarlık bir garantiyi onayladı; Asya Altyapı Yatırım Bankası da ek destek sağladı. AB, Global Gateway programı kapsamında koridor için 12 milyar avroya kadar kaynak seferber etmeyi planlıyor. EBRD, Aktau'nun genişletilmesini ve Azerbaycan'ın ASCO denizcilik şirketinin kuru yük filosunu finanse etti ve Hazar denizciliğine daha fazla yatırım yapmayı düşünüyor. Ekim 2026'da Kazakistan'ın Baiterek Holding'i, Çin'in Guoyou Materials Group şirketiyle Kuryk'te 1 milyar dolarlık bir liman için mutabakat zaptı imzaladı. Çin'in Lianyungang Limanı, Bakü'yü Lianyungang–Horgos–Aktau lojistik zincirine eklemeyi önerdi.

Neden önemli?

Güzergâh, Rusya üzerinden geçen kuzey rotalarına ve güney deniz yollarına bir alternatif oluşturuyor. Dünya Bankası, koridorun geliştirilmesinin Azerbaycan'ın GSYH'sini uzun vadede yüzde 0,43 , yani yaklaşık 326 milyon dolar artırabileceğini tahmin ediyor. Ermenistan üzerinden olası bir güney kolu görüşülüyor. İlgili bir demiryolu hattının Azerbaycan kesimi yüzde 73 oranında tamamlandı. Hattın ilk aşaması Eylül 2025'ten beri Aras Ekonomik Bölgesi'ne yük taşıyor; hattın tamamı yılda 15 milyon tona kadar yük için tasarlandı.

Kaynaklar

  1. oxfordbusinessgroup.com/articles-interviews/the-trans-caspian-international-transport-r...
  2. middlecorridor.com/en/
  3. timesca.com/middle-corridor-countries-approve-2026-plan-focus-on-digitalization-and-con...
  4. index1520.com/upload/medialibrary/c1a/h914jj1ibcbwxh7n7a9iix89eilcb8ta/en310125_TITR.pdf
  5. eias.org/wp-content/uploads/2024/03/Briefing-Paper-The-Middle-Corridor-Initiative-Where...
  6. api.caspianpolicy.org/media/ckeditor_media/2026/06/10/how-to-maximize-the-middle-corrid...
  7. report.az/en/infrastructure/cargo-traffic-via-middle-corridor-exceeds-3-million-tons-in...
  8. intellinews.com/middle-corridor-container-boom-lifts-azerbaijan-georgia-as-armenian-rou...
  9. jam-news.net/what-azerbaijan-needs-to-do-to-benefit-from-middle-corridor-world-bank-rec...
  10. timesca.com/can-caspian-cargo-fleets-meet-middle-corridor-demands/
  11. index1520.com/en/analytics/gruzoperevozki-po-srednemu-koridoru-rastut-no-gruzy-v-vostoc...
  12. report.az/en/infrastructure/azerbaijan-expects-transit-freight-volumes-to-rise-to-16m-t...

Bu rehber, internetteki güncel kaynaklar taranarak yapay zekâ ile hazırlanmış, ikinci bir yapay zekâ denetiminde kaynaklarla karşılaştırılmış ve sekiz dile çevrilmiştir. Kaynaklar sayfanın sonunda listelenir. Bir hata görürseniz lütfen bize yazın.

Diğer rehberler

Telegram'da takip et Araçlar

🔔 Önemli haberleri kaçırma

Türk dünyasından önemli gelişmeler olduğunda telefonuna ya da bilgisayarına bildirim gelsin.

Hangi bildirimleri istersin?