Казакстандагы байыркы Байте-3 ибадаткана көчмөндөрдүн руханий дүйнөсүнө жарык чачат

Биздин заманга чейинки IV–III кылымдарга тиешелүү байыркы Байте-3 ибадаткана Батыш Казакстандын Үстүрт талаасында жайгашкан. Казинформ маалымат агенттигинин кабарлоосунда, кылымдар бою кум астында калган бул курулуш байыркы көчмөн элдердин ишеним жана дүйнө таанымы жөнүндө сейрек маалымат берет. Маңгыстау облусунда, Сай-Өтес айылынан болжол менен 20 километр түндүк-чыгышта жайгашкан аймак 1998-жылы Батыш Казакстан археологиялык экспедициясы тарабынан изилденген.

Археологдор монументалдуу ибадаткананын калдыктарын, көптөгөн таш скульптураларды жана байыркы көчмөндөрдүн космологиялык, жаныбарлар жана календардык түшүнүктөрү менен байланышкан артефакттарды табышкан. Курулуштун диаметри болжол менен 19 метр, баштапкы бийиктиги беш метрден ашкан деп бааланууда. Күнүмдүк турмушка тиешелүү издердин аздыгы бул комплекстердин гана диний милдеттерди аткаргандыгын көрсөтөт.

Изилдөөчүлөр Байте типтеги ибадаканаларды Арал жана Каспий деңиздеринин ортосундагы жерлерде жашаган сармат урууларынын маданияты менен байланыштырышат. Окумуштуулардын пикири боюнча, Байте-3 күчтүү жер титирөөдөн кыйрагандыр. 2003-жылы Байте-3 жергиликтүү мааниге ээ тарыхый-маданий эстелик катары мамлекеттик коргоого алынган. Маңгыстау мамлекеттик тарыхый-маданий коругунун бөлүм башчысы Айман Ярыханова мындай эстеликтер изилдөөчүлөргө көчмөндөрдүн табиятка, асманга жана убакытка болгон көз карашын түшүнүүгө жардам берерин белгилейт.