Qazaxıstanda qədim Bayte-3 məbədi köçərilərin mənəvi dünyasına işıq salır

Eramızdan əvvəl IV–III əsrlərə aid olan qədim Bayte-3 məbədi Qərbi Qazaxıstanın Ustyurt çöllərində yerləşir. Qazinform Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, əsrlər boyu qumun altında qalan bu tikili, erkən köçəri xalqların inanc və dünyagörüşünə dair nadir bir baxış imkanı verir. Mangistau vilayətində, Sai-Otes kəndindən təxminən 20 kilometr şimal-şərqdə yerləşən ərazi 1998-ci ildə Qərbi Qazaxıstan arxeoloji ekspedisiyası tərəfindən tədqiq edilib.

Arxeoloqlar monumental məbədin qalıqlarını, çoxsaylı daş heykəlləri və qədim köçərilərin kosmoloji, heyvandarlıqla və təqvimlə bağlı təsəvvürləri ilə əlaqəli artefaktları üzə çıxarıb. Tikilinin diametri təxminən 19 metrdir, orijinal hündürlüyünün beş metrdən çox olduğu təxmin edilir. Gündəlik həyata aid izlərin azlığı, bu komplekslərin yalnız dini funksiyalar daşıdığına dair fikri gücləndirir.

Tədqiqatçılar Bayte tipli məbədləri Aral və Xəzər dənizləri arasındakı əraziləri məskunlaşdıran sarmat tayfalarının mədəniyyəti ilə əlaqələndirirlər. Alimlər güman edirlər ki, Bayte-3 güclü zəlzələ nəticəsində dağılıb. 2003-cü ildə Bayte-3 yerli əhəmiyyətli tarixi-mədəni abidə kimi dövlət mühafizəsinə götürülüb. Mangistau Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun şöbə müdiri Aiman Yarıxanova qeyd edir ki, bu kimi abidələr tədqiqatçılara köçərilərin təbiətə, göyə və zamana baxışını anlamağa kömək edir.