Surat: Arina Pan · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Gur-e Emir

Samarkantdaky Gur-e Emir Temuryň we Temuridler neslinden käbir adamlaryň jaýlanan kabri bolup, firuze reňkli gabyrgaly gümmezi bilen tanalýar. Hindistandaky soňky Mogol kabirlerine çenli uzap gidýän memarçylygyň başlangyç nokatlaryndan birini görmek isleýänler üçin ýygjam, ýöne doly duraklamadyr.

Taryhy

Toplumyň iň gadymy bölegi, 14-nji asyryň ahyrynda Temuryň wellihd agtygy Muhammet Sultanyň buýrugy bilen gurulan medresedir we hanykahdyr. Muhammet Sultan 1403-nji ýylda birden aradan çykandan soň, Temur onuň üçin kabir gurdurmaga başlady. Temur özi üçin Şahrysebzde, Ak-Saraý köşgüniň golaýynda has kiçi kabir taýynlatdy; ýöne 1405-nji ýylda Hytaý ýörişi wagtynda Otrarda aradan çykanda, rowaýata görä Şahrysebze barýan geçitler gar bilen ýapylandygy sebäpli, ony şu ýerde jaýlamaly boldy.

Gurluşygy Temuryň agtygy Ulugbek tamamlady, we onuň döwründe bina Temuridler neslinin maşgala gowusyna öwrüldi. Binagärçiniň ysfahanly Muhammet ibn Mahmud bolandygy umumy kabul edilýär. 17-nji asyryň ahyryndan soň Samarkant gerileýär, ýadygärlikler äsgerilmän galýar; esasy abatlaýyş işleri köplenç Ikinji jahan urşundan soň geçirildi. 1941-nji ýylda kabir Sowet antropology Mihail Gerasimowyň ýolbaşçylygynda açyldy; bu waka bilen baglanyşykly, kabry açanlara näletiň düşjegi barada rowaýat döredi. Käbirleri bu hekaýany soňky oýdüp tapyşlyk hasaplaýar, ýöne ol henizem ýaşaýar.

Nämeleri görmek bolar?

Daşyndan seredeniňde bina sekiz burçly gowrasy we onuň üstündäki firuze reňkli, gabyrgaly gümmezi bilen tapawutlanýar. Diwarlarda gyzyl kerpiçleriň üstünde gök, açyk gök we ak kaşylardan ýasalan geometrik we ýazgy bezegleri görünýär. Girelgedäki portal oýma kerpiç we mozaika bilen bezelen. Medreseden we hanykahdan biziň döwrümize diňe esaslar, girelge portaly we minaralaryň biriniň bir bölegi ýetipdir.

Içerde beýik we giň zal garşylaýar. Diwarlaryň aşaky bölegi onyks plitalar bilen örtülen; ýokarda mermer sallanma karnizi bar, gümmezde we kemerlerde bolsa altyn reňkli we boýaly relýef bezegleri görünýär. Temuryň kabir daşy koýy ýaşyl ýeşim blogydyr. Onuň golaýynda ogly Miran Şahyň we Şahruhuň, agtyklary Muhammet Sultanyň we Ulugbegiň, hem-de mugallymy Mir Seýid Baraka daşlary bar. Bu daşlar hakyky kabirleriň ýerini görkezýär; hakyky gabrlar bolsa aşakda, sirdapda ýerleşýär.

Syýahat maslahatlary

Gur-e Emir Samarkantyň içinde ýerleşýär we şäheriň merkezinden gysga ýol bilen ulag bilen ýa-da pyýada ýetip bolýar. Registany hem gezjek bolsaňyz, ikisini bir günlük programma goşmak mümkin. Gitmezden öň girmek şertlerini, iş sagatlaryny we surat düşürmek düzgünlerini barlaň.

Bu ýer işjeň ziýarat ýeri bolany sebäpli, parahat we hormatly özüni alyp barmak, mynasyp eget geýmek ýerlikli. Gümmezdäki we kaşylardaky ýagtylyk gün dowamynda üýtgeýänligi sebäpli, surat höwesjeňleri irden ýa-da agşamara ýeňil wagtyny saýlap bilerler. Içerki bölek kiçidir; iň köp adam ýygnanýan sagatlardan saklansaňyz, jikme-jik ýerleri has rahat synlap bilersiňiz.