Surat: Ymblanter · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Läb-i Hauz

Läb-i Hauz Buharanyň gadymy şäher merkezinde, 16–17-nji asyrlara degişli medreseler we sopular tekgesi bilen gurşalan, agaçlaryň kölegesindäki howuzdyr. Bu, şäherde bir käse çaý bilen oturyp, gündelik durmuşa syn etmek üçin iň amatly ýerleriň biridir.

Taryhy

Buharada wagtyndan bir gezek şäheriň esasy suw çeşmesi bolan köp sanly howuz (hauz) bardy. Olar keselleri ýaýradýandygy sebäpli, köpüsi 1920-nji we 1930-njy ýyllarda, Sowet döwründe doldurylyp taşlandy. Läb-i Hauz bolsa daş-töweregindäki binagärlik toplumynyň gymmaty sebäpli saklanyp galdy. Onuň ady pars dilinden gelip, “howuzyň ýanynda” diýmegi aňladýar.

Toplumyň iň gadymy binasy 1568–1569-njy ýyllara degişli Kükeldaş medresesidir. Howuz, hanaka we medrese bolsa 17-nji asyryň başynda Buhara hany Imamguly hanyň weziri Nadir Diwanbegi tarapyndan gurduryldy. Rowaýata görä, howuz gurlaljak ýer öz emlägini satmak islemeýän garry ýewreý dul aýala degişlidi; ahyrda ol sinagoga gurmaga rugsat berlen başga bir ýer bilen çalşyp, öz ýerini berdi. Halk arasynda howuza “zor bilen guralan howuz” diýen at hem dakylypdyr. Bu hekaýa rowaýat hökmünde aýdylýar, jikme-jiklikleri çeşmelere görä üýtgäp biler.

Näme görmeli?

Howuz takmynan dörtburç şekillidir we gyralary daş basgançaklar bilen aşak inilýän gurluşa eýedir. Onuň töwereginde ýüz ýyllyk agaçlar ösýär. Demirgazyk tarapda şäheriň iň uly medreselerinden biri bolan Kükeldaş medresesi ýerleşýär; onda 160 hüjre bar we bir bölegi Sadriddin Aýni bilen Jelal Ikromä bagyşlanan muzeýdir. Ol geçmişde kerwensaraý, goranyş desgasy we jezalandyryş ýeri hökmünde hem ulanylypdyr.

Günbatar tarapda Nadir Diwanbegi hanakasy, gündogarda bolsa onuň garşysynda Nadir Diwanbegi medresesi ýerleşýär. Hanakanyň gümmezli zikir zalynyň akustikasy bilen tanalýar. Medresäniň giriş portalynda ak keýik göterýän iki simurg we günüň içinde adam ýüzi şekillendirilýär; bu şekiller yslam dünýäsinde adaty däl hasaplanýar. Medrese aslynda kerwensaraý hökmünde meýilleşdirilipdi. Howuzyň ýanynda halk hekaýalarynyň gahrymany Nasreddin Hojanyň heýkelini hem görüp bilersiňiz.

Baryp görmek üçin maslahatlar

Läb-i Hauz Buharanyň gadymy şäher bölegindedir we söwda gümmezlerinden pyýada barmak bolýar. Günüň yssy wagtlaryndan gaça durmak üçin irden ýa-da agşamara amatlydyr; agşamlary howuzyň töweregi janlanýar. Howuzyň ýanyndaky çaýhanalarda oturyp, görnüşe tomaşa etmek ýakymlydyr.

Medrese we muzeý bölekleriniň iş wagtlary we giriş şertleri üýtgäp biler; barmazdan öň barlaň. Dini binalaryň käbir bölümlerinde sada geýinmek ýerlikli bolar. Töwerekdäki beýleki taryhy binalary hem şol bir gezelençde görüp bilersiňiz.