Сүрөт: Ymblanter · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Лаб-и Хауз

Лаб-и Хауз — эски Бухаранын борборундагы, эски дарактардын көлөкөсүндөгү көлмөнүн айланасында калыптанган 16-17-кылымдардын медреселери жана суфийлик текке курчаган имараттар комплекси. Чай ичип, көлмөнүн жээгинде отуруп, шаардын күнүмдүк турмушун байкоо үчүн эң ылайыктуу жерлердин бири.

Тарыхы

Бухарада бир кезде шаардын негизги суу булагы болгон көптөгөн хауз (көлмө) бар эле. Алар оорууну таратгандыктан, көпчүлүгү Советтик доордо, айрыкча 1920-1930-жылдары толтурулган. Лаб-и Хауз болсо айлана-тегерегиндеги архитектуралык комплекстин баалуулугунан улам сакталып калган. Анын аты парсы тилинен келип, «көлмөнүн жээгинде» дегенди билдирет.

Комплекстин эң эски имараты 1568-1569-жылдары курулган Күкелдаш медресеси. Көлмө, текке жана медресе 17-кылымдын башында Бухара ханы Имам Кули ханынын визири Надир Диван-Беги тарабынан салдырылган. Айтылышынча, көлмө курула турган жер өз мүлкүн сатууну каалабаган карыя жүйүт жесир аялга таандык болгон; акыры ал синагога курууга уруксат берилген башка жер эвезине жерин берген. Элдин арасында көлмөнү «күч менен курулган көлмө» деп да аташат. Бул окуя оозеки аңыз катары айтылат, анын деталдары булактарга жараша өзгөрүшү мүмкүн.

Эмнелерди көрүүгө болот?

Көлмө тик бурчтуу формада, суусуна таш баспалдактар менен түшүүчү имарат. Анын айланасында жүз жылдык дарактар өсөт. Түндүк тарапта шаардагы эң чоң медреселердин бири — 160 кереги бар Күкелдаш медресеси турат; анын бир бөлүгү Садриддин Айни менен Жалол Икромийге арналган музей. Кылымдар бою ал караван-сарай, коргоо курулушу жана өлүм жазасы аткарыла турган жай катары да колдонулган.

Батыш тарапта Надир Диван-Бегинин текке (ханака) жайгашкан, анын гумбездүү зикир залы акустикасы менен белгилүү. Чыгыш тарапта, анын карама-каршысында Надир Диван-Беги медресеси турат. Анын портал бөлүгүндө ак бугу көтөргөн эки симург жана күндүн ичиндеги адам бети сүрөттөлгөн; бул сүрөттөр Ислам дүйнөсүндө адаттан тыш деп эсептелет. Имарат башында караван-сарай катары пландалган. Көлмөнүн жанында элдик аңыздардын каарманы Насреддин Ходжанын айкели да турат.

Баруу боюнча кеңештер

Лаб-и Хауз Бухаранын эски шаарында жайгашкан жана жакын жердеги соода гумбездеринен жөө жетүүгө ыңгайлуу. Ысык саатты четтөө үчүн эртең менен эрте же күн батар алдында барган ылайыктуу; кечинде көлмөнүн айланасы жанданат. Көлмөнүн жанындагы чай үйлөрүндө отуруп, көрүнүштү байкоо жагымдуу.

Медресе жана музей бөлүмдөрүнүн иш убактысы жана кирүү шарттары өзгөрүшү мүмкүн, барардан мурун текшериңиз. Диний имараттарга кирерде сыпаа, ыңгайлуу кийинүү керек. Эски шаардагы башка тарыхый жерлерди ошол эле сейилдөө учурунда көрүүгө болот.