Фото: Adam Harangozó · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Самарқанд

Самарқанд — Жібек жолының ең танымал бекеттерінің бірі әрі Темірдің астанасы ретінде көк-бірюза көркем плиткаларымен атақты ескерткіштерге ие. Орта Азия тарихын және түркі әлемінің тамырын қызықтайтындар үшін Өзбекстанның ең ұмытылмас сәулетін ұсынатын қалалардың бірі.

Неге бару керек?

Самарқанд — Орта Азиядағы үзіліссіз қоныстанған ең ескі қалалардың бірі, тарихы шамамен 2500 жылға созылады. Соғд өркениетінің орталығы болды, Ұлы Искандер оны б.з.д. 329 жылы басып алды және ғасырлар бойы Жібек жолының маңызды торабы болып қала берді. 10 ғасырдың соңынан бастап оны түркі немесе түрік-моңғол әулеттері басқарды.

14 ғасырда Темір оны өз астанасы етті, ал Темірилер дәуірінде ғылым мен өнер орталығына айналды. Бүгін көретін басты ескерткіштердің көпшілігі Темірилер дәуірінен және кейінгі Бұхара хандығы кезеңінен қалған. Қала 2001 жылы ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра тізіміне «Самарқанд – мәдениеттер торабы» атауымен енгізілді.

Қанша күн бөлу керек?

Негізгі ескерткіштерді көру үшін көптеген саяхатшыға екі толық күн жеткілікті. Үш күн бөлсеңіз, асықпай аралап, базарларды шарлап, қала маңына бір күндік саяхат қоса аласыз.

Бұхара немесе Ташкентпен біріктірілген Өзбекстан маршрутында Самарқандқа әдетте екі түн беріледі. Регистанды күндіз және кешкі жарықта бөлек көргіңіз келсе, түнеу пайдалы болады.

Көретін жерлер

Регистан — қаланың нышаны, алаңды қоршаған медреселер қазіргі түрін негізінен Бұхара кезеңінде алған. Гур-е Әмір — Темір мен оның отбасы мүшелері жерленген кесене. Шах-и-Зинда — тар көшенің бойына тізілген кесенелерден тұратын, кахелі әшекейлерімен атақты некрополь, ал Бибі-Ханым мешіті Темірилер дәуірі құрылысының ауқымды көлемін көрсетеді.

Тізіміңізге Ұлықбек обсерваториясын да қосыңыз; ол Темірдің немересі Ұлықбектің астрономияға берген маңызын түсіну үшін жақсы аялдама. Кіру шарттары мен сағаттар өзгеруі мүмкін, сондықтан бармас бұрын тексеріңіз.

Қайда тоқтау керек? (аудандар)

Регистан мен Гур-е Әмір маңындағы ескі қала ескерткіштерге жаяу жеткісі келетіндер үшін ең ыңғайлы аудан. Мұнда шағын қонақүйлер мен аулалы отбасылық орындар шоғырланған, ал атмосферасы дәстүрлірек.

Патшалық және Кеңес кезеңінде дамыған жаңа қала кең даңғылдарымен, үлкен қонақүйлерімен және әкімшілік ғимараттарымен ерекшеленеді. Ескерткіштерге аздап қашық болса да, көлікпен жүру оңай. Маусым қызу кезде алдын ала брондау ұсынылады.

Көлік

Самарқанд Ташкенттен шамамен 275 км оңтүстік-батыста орналасқан және Өзбекстанның темір жол желісінде тұр. Ташкент, Бұхара және басқа қалалармен жылдам пойыз байланысы бар; рейстер мен билет шарттарын жолға шыққанға дейін тексеріңіз. Қала әуежайына да кейбір ұшулар қатынайды.

Ескі қалада ескерткіштер бір-біріне салыстырмалы жақын орналасқан және жаяу аралауға болады. Алыстағы нысандарға такси немесе қолданба арқылы жүретін көлік қызметтері ыңғайлы; таксиметр болмаса, мінер алдында бағаны келісу пайдалы.

Не жеу керек?

Самарқанддың классикалық тағамдарына палау, самса, шашлық және сорпалар жатады. Қаланың тандыр нанын — Самарқанд нанын — дөңгелек, нақышталған пішінімен таныды; оны базарлардан жаңа алуға болады.

Құрғақ жемістерді, жаңғақтар мен тәттілерді жақыннан көру үшін базарлар жақсы мекен. Сондай-ақ шай үйлерінде отырып, көк шаймен демалу — жергілікті әдеттердің бірі.

Ең жақсы бару уақыты

Көктем (сәуір–мамыр) мен күз (қыркүйек–қазан) серуендеу үшін ең жайлы маусымдар. Жаз ыстық болуы мүмкін, сондықтан ескерткіштерді таңертең ерте немесе түстен кейін аралаған дұрыс.

Қыс суық болуы мүмкін; адам аз, бірақ күндер қысқа. Жолға шықпас бұрын ауа райы болжамын тексеріңіз.

Бір күндік саяхаттар

Қаланың ежелгі қонысы Афросиаб қаланың көне дәуірін көру үшін мұражайымен бірге аралануы мүмкін. Қала маңындағы ауылдар мен дала аймақтары қала өмірінен өзгеше бейне ұсынады.

Бұхара сияқты алыс бағыттар үшін көлік нұсқаларын алдын ала зерттеңіз; кейбіреулері бір күндік саяхаттың орнына жеке түнеуді талап етуі мүмкін.