Сүрөт: Официальный веб-сайт Агентства культурного наследия Республики Узбекистан · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

По-и-Калян

Бухаранын так ортосунда, бир короонун айланасында жолугушкан минарет, мечит жана медресе: По-и-Калян шаардын эң таанымал көрүнүшү. Тогуз кылымдык минареси жана көк күмбөздүү мечити менен Борбордук Азия архитектурасын бир аянтта көрүүнүн эң оңой жолдорунун бири.

Тарыхы

По-и-Калян, парсча атынан алганда болжол менен «Улуунун бутунда» дегенди билдирет; бул жерде «улуу» — Калан минареси. Булактарга ылайык, бул аймакта исламга чейинки мезгилде зороастрчылык ибадат жайы болгон, 713-жылдан кийин Арк чебинин түштүк тарабында кетме-кет чоң мечиттер курулуп, кыйратылып, кайра калыбына келтирилген.

Караханид өкмдары Арслан хан салдырган мечит 1121-жылы, минареси 1127-жылы бүткөн. Чыңгыз хан 1220-жылы Бухараны басып алганда мечит кыйратылган; жерде калган бирдии гана курулуш — минарет болгон.

Азыркы мечит 1514-1515-жылдары, Шайбани династиясынан Убайдулла хан доорунда курулган. Мир-и-Араб медресеси 1535-1536-жылдары, Убайдулла ханга руханий кеңешчи болгон Йемендик Шейх Абдулла үчүн салынган. Бул курулуштар Убайдулла ханнын Бухараны жаңы борбор кылуу аракетин чагылдырат.

Эмнелер көрүнөт?

Калан минареси болжол менен 46 метр бийиктикте, толугу менен күйгөн кирпичтен курулган мунара. Денесин ороого кирпич тилкелери ар кандай оймо-чиймелер менен тизилген; чокудагы фонарь бөлүгүнүн астында сталактит сымал оюмдар жана фирюза түстүү плитка жазуу тилкеси бар. Узак убакыт бою ал шаардын символу болгон.

Калан мечити Борбордук Азиянын эң чоң мечиттеринин бири, булактарда Самарканддагы Бибихан мечитинен кийинки орунда. Ички короону курчаган галереяларда 288 күмбөз катарланат; михраптын үстүндө көк күмбөз көтөрүлөт. Анын плитка жана кирпич оюмдары Темирилердин кечки доорундагы салттарды чагылдырат.

Алдындагы Мир-и-Араб медресеси азыр да диний окуу жайы болуп иштейт, ошондуктан ичи адатта визиторлорго ачык эмес; фасадын жана эки күмбөзүн аянттан көрүүгө болот. Убайдулла хан менен Шейх Абдулланын мазарлары медресенин ичинде. Мечит менен медресенин бири-бирине карама-каршы жайгашуусу 16-кылымдагы Борбордук Азия архитектурасына мүнөздүү «кош» планын түзөт.

Барууга кеңештер

Комплекс Бухаранын эски шаар борборунда жайгашкан жана көпчүлүк тарыхый жерлерге жөө барып жетсе болот. Жарык эң жакшысы эртең менен эрте жана күн батар маалда болот; кечинде жарык менен жанып турган минареси да көрүүгө татыктуу.

Мечитке жана башка курулуштарга кирүү шарттары, акылар жана иштөө убактысы убакыт өтүшү менен өзгөрүшү мүмкүн, барардан мурун текшериңиз. Диний функция аткарган жерлерде жөнөкөй кийинип, сүрөт тартканда урмат менен мамиле кылууга аракет кылыңыз.