Shahrisabz

Nega borish kerak?

Shahrisabz, tarixiy nomi bilan Kesh yoki Kish, Oʻzbekistonning janubida, Qashqadaryo viloyatida joylashgan. Oʻrta Osiyoning eng qadimiy shaharlaridan biri boʻlib, Sogdiana davridan beri muhim shahar markazi boʻlgan. Bugungi kunda u, avvalo, Amir Temurning tugʻilgan joyi sifatida tanilgan.

Shahar nomi forscha «shahr» (shahar) va «sabz» (yashil) soʻzlaridan olingan boʻlib, «Yashil shahar» degan maʼnoni anglatadi. Tarixiy markazi Temuriylar davri yodgorliklari tufayli YuNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti (ECO) 2024-yil uchun Shahrisabzni turizm poytaxti deb tanlagan edi.

Necha kun ajratish kerak?

Asosiy yodgorliklarni koʻrish uchun yarim kun yoki bir kun yetarli. Samarqanddan bir kunlik sayohat bilan keladigan sayyohlarning aksariyati shu vaqt bilan cheklanadi.

Agar yodgorliklarni shoshilmasdan aylanmoqchi, bozorga kirmoqchi va muzeyga tashrif buyurmoqchi boʻlsangiz, bu yerda bir kecha qolib, ertasi kuni ertalab atrofni koʻrish yoqimli boʻlishi mumkin.

Asosiy diqqatga sazovor joylar

Oqsaroy («Oq saroy») 1380-yilda Temurning yozgi saroyi sifatida qurilishi boshlangan va u barcha loyihalarining eng hashamatlisi boʻlishi rejalashtirilgan edi. Bugun uning taxminan 65 metr balandlikdagi darvoza minoralarining faqat bir qismi saqlanib qolgan; ularda koʻk, oq va oltin rangli mozaika bezaklari koʻrinadi. Kirish eshigi ustidagi yozuvda «Kuchimizdan shubhalansangiz, binolarimizga qarang» degan maʼno bor.

Koʻk Gumbaz (Koʻk Gumbaz) masjidini Ulugʻbek 1437-yilda otasi Shohruh sharafiga qurdirgan. Uning orqasida joylashgan Dorut Tilovat («Tafakkur uyi») majmuasi esa Ulugʻbek tomonidan 1438-yilda qurdirilgan maqbara boʻlib, koʻrinishidan dafn uchun ishlatilmagan. Sharqda joylashgan Dorus-Saodatda Temurning katta oʻgʻli Jahongirning maqbarasi bor. Hazrati Imom majmuasi yonidagi masjidda 8-asr imomi Amir Kulolning qabri borligi aytiladi.

1943-yilda topilgan yer osti xonasida Temur uchun tayyorlangan tosh lahd bor; ammo Temur Samarqandda dafn etilgan. Shuningdek, qadimgi hammomlar, 18-asrga oid bozor va Tarix hamda moddiy madaniyat muzeyini ham koʻrish mumkin. 2015-yilgi buzilishlar tufayli YuNESKO tashvish bildirgani sababli, shaharning koʻrinishi eski suratlardagidan farq qilishi mumkinligini bilib qoʻyish foydalidir.

Qayerda qolish mumkin (mahallalar)?

Shahar kichik boʻlgani uchun mahalla tanlashning ahamiyati unchalik katta emas. Oqsaroy va tarixiy markaz atrofida qolish yodgorliklarga piyoda yetib borish uchun eng qulay variant hisoblanadi.

Yotoqxona imkoniyatlari Samarqand yoki Buxoroga qaraganda kamroq. Ayniqsa gavjum mavsumda oldindan qidirib, joy band qilish yaxshi; joriy holatni borishdan oldin tekshiring.

Yoʻl va transport

Shahrisabz Samarqanddan taxminan 80 km janubda, dengiz sathidan 622 metr balandlikda joylashgan. Samarqanddan yoʻl togʻ dovonidan oʻtadi; koʻpchilik sayyohlar taksi, birgalikda foydalaniladigan avtomobil yoki uyushtirilgan tur bilan keladi. Shahar yaqinida Kitob temir yoʻl stansiyasi va aeroport borligi maʼlum; qatnovlarni borishdan oldin tekshiring.

Tarixiy markazni piyoda aylanish mumkin. Uzoqroq joylar uchun mahalliy taksidan foydalanish mumkin.

Nima yeyiladi?

Oʻzbek oshxonasining mashhur taomlari bu yerda ham dasturxonga chiqadi: palov, shashlik, somsa, manti va yangi non. Choyxonada choy ichib dam olish sayohatning qulay qismi hisoblanadi.

Bozorda mavsumiy yangi mevalar, quritilgan meva va yongʻoq topish mumkin. Mahalliy taomlarni tanlash uchun mahalliy aholidan maslahat soʻrash eng yaxshi yoʻl.

Qachon borish kerak?

Oʻrta Osiyoning kontinental iqlimi tufayli yozlar issiq boʻlishi mumkin; shuning uchun bahor va kuz yodgorliklarni aylanish uchun odatda qulayroq. Qishlar sovuq boʻlishi mumkin.

Borishdan oldin ob-havo va joriy sharoitlarni tekshiring.

Kunlik sayohatlar

Eng keng tarqalgan bogʻlanish Samarqand boʻlib, Shahrisabz koʻpincha Samarqanddan bir kunlik sayohat davomida koʻriladi. Arxeologiyaga qiziqqan sayohatchilar uchun yaqin atrofdagi Kitob hududida qadimgi Nautaka bilan bogʻliq Padayaktepa kabi arxeologik joylar bor.

Bu joylarga yetib borish va tashrif shartlari haqida oldindan maʼlumot olish kerak.