Surat: Doron · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Xiva

Xiva Oʻzbekistonning Xorazm viloyatida, choʻl chekkasidagi devor bilan oʻralgan shahar boʻlib, bu yerda gʻishtli devorlar, madrasalar va minoralar bir-biriga yaqin joylashgan. Ichan qalʼada sayr qilganda Buyuk Ipak yoʻlining saqlanib qolgan bekatida yurganingizni his qilasiz.

Nega borish kerak

Xiva Xorazm viloyatidagi tuman darajasidagi shahar boʻlib, taxminan 2500 yillik tarixga ega deb hisoblanadi. 17-asr boshida Xiva xonligining poytaxtiga aylandi va 1924-yilda Oʻzbek Sovet Sotsialistik Respublikasi tarkibiga kiritilgunga qadar mintaqaning markaziy shahri boʻlib qoldi.

Shaharning yuragi boʻlgan Ichan qalʼa 1991-yilda Oʻzbekiston va Markaziy Osiyoda YUNESKO Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan birinchi joy boʻldi. Madrasalar, masjidlar, minoralar va saroylar kichik hududda toʻplangani uchun uni piyoda kezish juda oson; saqlanib qolgan binolarning koʻpchiligi 18 va 19-asrlarga oid. Turkiy dunyo tarixiga qiziqqanlar uchun bu yer Xorazmda 10-asrdan keyin asta-sekin turkiy tilli muhit shakllangan hudud ekanini ham eslatadi.

Necha kun ajratish kerak

Ichan qalʼani qulay koʻrish uchun bir toʻliq kun yetarli; kechki yorugʻlikda devorlar va koʻchalarda sayr qilish uchun yana bir kecha qoʻshish yaxshi boʻladi. Shunday qilib shoshilmasdan ham kunduzgi, ham kechki muhitni his qilasiz.

Agar kunlik sayohatlarni ham qoʻshmoqchi boʻlsangiz, ikki yoki uch kun rejalashtirishingiz mumkin. Xiva koʻpincha Buxoro va Samarqand bilan birga marshrutning bir qismi boʻlgani uchun yoʻlda ketadigan vaqtni dasturingizga kiritishni unutmang.

Koʻriladigan joylar

Ichan qalʼa "shahar ichidagi shahar" deb ataladi; gʻishtli devorlari taxminan 10 metr balandlikda boʻlib, toʻrt tomonda darvozalari bor. Hozirgi devorlar 17-asr oxiriga oid, asoslari esa 10-asrgacha borishi taxmin qilinadi. Gʻarbiy darvozadan sharqiy darvozagacha choʻzilgan asosiy yoʻl boʻylab muhim inshootlar joylashgan.

Kalta Minor — maydondagi, moviy-firuza sirlangan gʻishtlar bilan bezatilgan qisqa minora boʻlib, 1851-yilda Muhammad Amin xon tomonidan qurdirilgan; xon vafot etgach u tugallanmay qolgan va "qisqa" degan maʼnoli nomini olgan. Juma masjidida 112 ustunli, oʻrmonni eslatadigan zal bor; masjid 1788–89-yillarda qayta qurilgan. Shergʻozi xon madrasasi shahardagi eng qadimgi binolardan biri; Islomxoʻja madrasasi va minorasi hamda Oq Shayx Bobo kuzatuv minorasi shaharni yuqoridan koʻrish uchun yaxshi tanlovlar. Muzey va kirish shartlarini borishdan oldin tekshiring.

Qayerda qolish kerak (mahallalar)

Eng yoqimli variant — Ichan qalʼa ichida yoki devorlar tashqarisida joylashgan kichik mehmonxonalar; shaharda xususiy mehmonxonalar koʻp. Ichkarida qolish tong erta va kech soatlarda, sayyohlar kamroq boʻlganda koʻchalarda yurish imkonini beradi.

Devorlardan tashqaridagi Dishon qalʼa hududi tinchroq va kundalik mahalliy hayotga yaqinroq; bozor va transport uchun qulay boʻlishi mumkin. Mehmonxonaning boʻsh joyi va joylashuvini oldindan tekshiring.

Qanday borish

Eng yaqin aeroport — Urganch xalqaro aeroporti. 1997-yildan beri Urganch bilan Xiva oʻrtasida troleybus liniyasi bor; shuningdek, aeroportni Xiva bilan bogʻlovchi shahar atrofi poyezdi ham mavjud. Joriy jadvallarni borishdan oldin tekshiring.

Xivaning oʻz temir yoʻl vokzali bor va Toshkentdan Jaloliddin Manguberdi nomli tezyurar poyezd shu yerga keladi. Avtobus va mikroavtobuslar Toshkent, Buxoro, Samarqand, Navoiy va Urganch kabi shaharlar bilan bogʻlanadi. Ichan qalʼa ichida esa piyoda yuriladi.

Nima yeyiladi

Xorazm oshxonasi keng oʻzbek dasturxonining bir qismi: palov, manti, shoʻrva va tandirdan chiqqan yangi non — topishingiz mumkin boʻlgan anʼanaviy taomlar. Bozor sayohatining ajralmas qismi sifatida choyxonada choy ichish ham odatiy.

Hunarmandchilikning mashhur turlaridan biri gilam toʻqish boʻlib, bozorlarni aylanish ham ovqat va xaridlar uchun yoqimli tajriba. Mavsumiy taomlar oʻzgarib turgani uchun mahalliy tavsiyalarni soʻrang.

Eng yaxshi vaqt

Xorazm choʻl iqlimiga yaqin; yoz issiqlari juda boʻgʻma boʻlishi mumkin. Bahor va kuz devorlar boʻylab yurish va butun kun sayr qilish uchun odatda qulayroq.

Qishda sovuq boʻlishi mumkin, ammo odamlar kam boʻladi. Borishdan oldin joriy ob-havo maʼlumotlarini tekshiring.

Kunlik sayohatlar

Xiva Xorazm vohasi tarkibiga kiradi; Urganch va atrofdagi shaharchalarga, Xazorasp kabi joylarga borish mumkin. Hududdagi avtobus va mikroavtobus yoʻnalishlari bu manzillarga yetib boradi.

Choʻl qalʼalarini koʻrmoqchi boʻlsangiz, mahalliy gidlardan tur variantlarini soʻrashingiz mumkin; narx va jadvalni borishdan oldin tekshiring.

Xarita

Diqqatga sazovor joylar

UNESCO Ichan qalʼaIchan qalʼa Xiva shahrining devorlar bilan oʻralgan ichki qismi boʻlib, Markaziy Osiyodagi oʻrta asr shahar majmualarining eng yaxshi saqlangan namunalaridan birini koʻrsatadi. Madrasalar, masjidlar, maqbaralar va xom gʻisht devorlar orasidagi tor koʻchalarda hali ham odamlar yashaydi va ishlaydi.

Kalta MinorXiva shahrining Ichon-qalʼa devorlari ichida, tugallanmagan holida ham esda qoladigan, toʻliq sirlangan firuzarang kafel bilan qoplangan past va yoʻgʻon minora turadi. Uning pakana tanasi xonning amalga oshmagan orzusi haqida hikoya qiladi.

Turkumlar

Davlatlar

Til