Фото: Doron · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Хиуа

Хиуа — Өзбекстанның Хорезм облысында, шөл жиегіндегі қорғанмен қоршалған қала. Ичан Қаланың кірпіш қабырғалары, медреселері мен минареттері бір-біріне жақын орналасқан, ал онда серуендегенде Ұлы Жібек жолының жақсы сақталған бекетіне барғандай боласыз.

Неге баруға болады

Хиуа — Хорезм облысындағы, Әмударья (Жейхун) өзенінің жанында орналасқан, шамамен 2500 жылдық тарихы бар деп саналатын қала. 17 ғасырдың басында Хиуа хандығының астанасы болып, 1924 жылы Өзбек Кеңестік Социалистік Республикасына қосылғанға дейін аймақтың саяси орталықтарының бірі болып қалды. Қаланың жүрегі — Ичан Қала 1991 жылы Өзбекстанда және Орталық Азияда ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енген алғашқы орын болды. Медреселер, мешіттер, минаралар мен сарайлар өте тар аумаққа топтасқандықтан, оны жаяу аралау оңай; сақталған ғимараттардың көбі 18 және 19 ғасырдан қалған. Түрік әлемінің тарихына қызығатындар үшін Хорезмнің түрікшеленген жерге келу ерекше мағына береді.

Қанша күн бөлу керек

Ичан Қаланы ыңғайлы көру үшін бір толық күн жеткілікті; кешкі жарықта қабырғалардың үстінде және көшелерде серуендеу үшін тағы бір түн қосу жақсы. Осылайша асықпай күндіз де, кешкі атмосфераны да сезінесіз. Күндік турларды да қосқыңыз келсе, екі не үш күн жоспарлауға болады. Хиуа көбіне Бұхара және Самарқандпен бірге маршруттың бөлігі болғандықтан, жол уақытын бағдарламаңызға қосуды ұмытпаңыз.

Көруге тұрарлық жерлер

Ичан Қала «қала ішіндегі қала» деп аталады; кірпіш қабырғаларының биіктігі шамамен 10 метр, төрт бағытта қақпалары бар. Қазіргі қабырғалар 17 ғасырдың соңына жатады, ал негізі 10 ғасырға дейін созылатыны болжанады. Батыс қақпасынан шығыс қақпасына дейін созылатын негізгі жол бойында маңызды ғимараттар орналасқан. Калта Минор — алаңдағы, көгілдір-көк глазурьмен безендірілген кірпіш шағын минара, 1851 жылы Мұхаммед Әмин хан салдырды; хан қайтыс болғандықтан жартылай қалды және «қысқа» деген мағынадағы атын алды. Жұма мешітінің орманды еске түсіретін бағанды залында 112 бағана бар; мешіт 1788–89 жылдары қайта салынды. Шергази хан медресесі қаланың ең ескі ғимараттарының бірі; Ислам қожа медресесі мен минаресі және Ақ Шейх Баба бақылау мұнарасы да қаланы биіктен көруге жақсы таңдау. Мұражай мен кіру шарттарын бармас бұрын тексеріңіз.

Қайда тұру керек (аудандар)

Ең жағымды таңдау — Ичан Қаланың ішінде немесе дәл сыртында орналасқан шағын пансионаттар; қалада жеке пансионаттар көп. Таңертең ерте және кеш кезде, көрушілер азайғанда қабырғалардың ішінде болу үлкен артықшылық. Қабырғалардан тыс Дишан Қала аймағы тыныштау және жергілікті өмірге жақын; базар және көлік үшін ыңғайлы болуы мүмкін. Қонақ үй жағдайын және орнын алдын ала тексеріңіз.

Жету және көлік

Ең жақын әуежай — Ургенч халықаралық әуежайы. Ургенч пен Хиуа арасында 1997 жылдан бері троллейбус желісі бар; сонымен қатар әуежайды Хиуамен байланыстыратын пригород пойызы да бар. Ағымдағы рейстерді бармас бұрын тексеріңіз. Хиуада өз теміржол вокзалы бар, оған Тәшкенттен Жалаледдин Мангуберди деп аталатын жылдам пойыз келеді. Автобустар мен микроавтобустар Тәшкент, Бұхара, Самарқанд, Навои және Ургенч сияқты қалалармен байланыс береді. Ичан Қаланың ішін жаяу аралайды.

Не жеу керек

Хорезм асханасы өзбек дастарқанының бір бөлігі: палау, манты, шорба және пештен шыққан жаңа нан — сіз таба алатын дәстүрлі дәмдер. Жергілікті шәйлі тоқтау — базар саяхатының ажырамас бөлігі. Аймақтың белгілі қолөнерлерінің бірі — кілем тоқу; ас және сауда үшін базарларды аралау ыңғайлы тәжірибе. Маусымдық өнімдер өзгеретіндіктен, жергілікті ұсыныстарды сұраңыз.

Ең жақсы уақыт

Хорезм шөл климатына жақын; жаздағы ыстық өте қиын болуы мүмкін. Көктем мен күз қабырғалар бойымен жүру және күні бойы серуендеу үшін әдетте жайлырақ. Қыста салқын болуы мүмкін, бірақ адам азырақ болады. Бармас бұрын ағымдағы ауа райын тексеріңіз.

Күндік сапарлар

Хиуа Хорезм оазисінің бір бөлігі; Ургенч пен айналадағы қалаларға, Хазараспқа баруға болады. Аймақтағы автобус және микроавтобус бағыттары осы қоныстарға жетеді. Шөл қамалдарын көргіңіз келсе, жергілікті гидтерден тур нұсқаларын сұраңыз; бағасы мен бағдарламасын бармас бұрын тексеріңіз.