Foto: Doron · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Xivə

Xivə, Özbəkistanın Xarəzm vilayətində, səhra kənarında divarlarla əhatə olunmuş şəhərdir. Kərpic divarlar, mədrəsələr və minarələr bir-birinə yaxın yerləşir. İçan Qalanın daralan küçələrində gəzərkən Böyük İpək Yolunun qorunub saxlanmış bir dayanacağına qədəm qoyduğunuzu hiss edirsiniz.

Niyə getmək lazımdır

Xivə Xarəzm vilayətində rayon səviyyəli şəhərdir və təxminən 2500 illik tarixə malik olduğu düşünülür. 17-ci əsrin əvvəllərində Xivə Xanlığının paytaxtına çevrildi və 1924-cü ilə qədər, Özbək Sovet Sosialist Respublikasına birləşdirilənə kimi bölgənin mərkəzi olaraq qaldı. Şəhərin ürəyi olan İçan Qala 1991-ci ildə Özbəkistanda və Mərkəzi Asiyada UNESCO Dünya İrsi Siyahısına daxil edilən ilk yer oldu. Mədrəsələr, məscidlər, minarələr və saraylar kiçik bir ərazidə toplandığı üçün piyada gəzmək çox asandır; mövcud binaların çoxu 18-19-cu əsrlərə aiddir. Türk dünyasının tarixinə maraq göstərənlər üçün bu, Xarəzmin 10-cu əsrdən sonra tədricən türkdilli olduğu torpaqdır.

Neçə gün ayırmaq lazımdır

İçan Qalanı rahat görmək üçün bir tam gün kifayətdir; axşam işığında divarların üstündə və küçələrdə gəzmək üçün bir gecə də əlavə etmək yaxşı olar. Beləliklə, tələsmədən həm gündüz, həm də axşam atmosferini yaşayarsınız. Günlük turları da əlavə etmək istəsəniz, iki və ya üç gün planlaşdıra bilərsiniz. Xivə çox vaxt Buxara və Səmərqənd ilə birlikdə marşrutun bir hissəsi olduğundan, səyahət vaxtını proqramınıza daxil etməyi unutmayın.

Görməli yerlər

İçan Qala «şəhər içində şəhər» adlanır; kərpic divarları təxminən 10 metr hündürlüyündədir və dörd tərəfdə qapıları var. Mövcud divarlar 17-ci əsrin sonuna aiddir, təməllərinin isə 10-cu əsrə uzandığı güman edilir. Qərb qapısından şərq qapısına uzanan əsas yol boyunca mühüm tikililər sıralanır. Kalta Minor, meydandakı mavi glazurlu kafellərlə örtülmüş qısa minarədir; 1851-ci ildə Məhəmməd Əmin Xan tərəfindən tikilməyə başlanıldı, xan vəfat etdikdən sonra yarımçıq qaldı və «qısa» mənasını verən adını aldı. Cümə məscidinin 112 sütunlu zalı meşəni xatırladır; məscid 1788-89-cu illərdə yenidən tikildi. Şərqazı Xan mədrəsəsi şəhərin ən qədim tikililərindən biridir; İslamxoca mədrəsəsi və minarəsi ilə Ak Şeyx Baba müşahidə qülləsi də şəhəri yuxarıdan görmək üçün yaxşı seçimlərdir. Getmədən əvvəl giriş şərtlərini yoxlayın.

Harada qalmaq (məhəllələr)

Ən xoşagələn seçim İçan Qalanın içərisində və ya dərhal kənarında yerləşən kiçik qonaq evləridir; şəhərdə xüsusi qonaq evlərinin sayı çoxdur. Səhər tezdən və axşam gec saatlarda turist izdihamı azalarkən divarların içərisində olmaq böyük üstünlükdür. Divarların xaricindəki Dişan Qala məhəlləsi daha sakit və yerli həyata yaxındır; bazar və nəqliyyat üçün praktik ola bilər. Qalma şəraitini və yerini əvvəlcədən yoxlayın.

Nəqliyyat

Ən yaxın hava limanı Ürgənc Beynəlxalq Hava Limanıdır. Ürgənc ilə Xivə arasında 1997-ci ildən bəri troleybus xətti var; həmçinin hava limanı ilə Xivəni birləşdirən şəhərətrafı qatar da mövcuddur. Gedməzdən əvvəl cari reyslərə baxın. Xivənin öz dəmiryolu stansiyası var və Daşkənddən Cəlaləddin Mənquberdi adlı sürətli qatar bura gəlir. Avtobus və minibuslar Daşkənd, Buxara, Səmərqənd, Navoi və Ürgənc kimi şəhərlərlə əlaqə yaradır. İçan Qalanın içərisi piyada gəzilir.

Nə yemək

Xarəzm mətbəxi geniş özbək süfrəsinin bir hissəsidir: plov, manti, şorba və təndirdən çıxan təzə çörək axtarmağa dəyər tipik yeməklərdir. Çay dayanacağı hər bazar ziyarətinin ayrılmaz hissəsidir. Bölgənin tanınmış sənətkarlıqlarından biri xalçaçılıqdır; bazarları gəzmək yemək və alış-veriş üçün xoş təcrübədir. Mövsümi məhsullar dəyişdiyi üçün yerli tövsiyələri soruşun.

Ən yaxşı vaxt

Xarəzm səhra iqliminə yaxındır; yay istiləri çox bunaltıcı ola bilər. Yaz və payız divarlar üzərində gəzmək və bütün gün dolaşmaq üçün adətən daha rahatdır. Qış soyuq keçə bilər, lakin izdiham azdır. Getməzdən əvvəl cari hava proqnozunu yoxlayın.

Günübirlik gəzintilər

Xivə Xarəzm vahəsinin bir hissəsidir; Ürgənc və ətrafdakı qəsəbələrə, Həzərasp kimi yerlərə getmək mümkündür. Bölgədəki avtobus və minibus xətləri bu yaşayış məntəqələrinə çatır. Səhra qalalarını görmək istəsəniz, yerli bələdçilərdən tur seçimləri barədə soruşa bilərsiniz; qiymət və proqramı getməzdən əvvəl yoxlayın.