Kalta Minar

Tarix

Kalta Minar Xiva xanlığının xanı Muhəmməd Əmin Xan tərəfindən İslam dünyasının ən böyük və ən hündür minarəsi olmaq məqsədilə tikdirildi. Layihəyə görə hündürlüyün 70-80 metr olması, diametrin isə yuxarı qalxdıqca nəzərəçarpacaq dərəcədə daralması nəzərdə tutulmuşdu. Bu, minarənin davamlılığını artıracaqdı. Bəzi mənbələrdə nəzərdə tutulan hündürlüyün 110 metrə çatdığı da qeyd olunur. Təməlinin diametri 14,2 metrdir.

Tikinti 1852-ci ildə başladı, 1855-ci ildə təqribən 29 metr hündürlüyə çatdıqda isə qəflətən dayandırıldı. Xivəli tarixçi və şair Agahiyə görə səbəb, Muhəmməd Əmin Xanın həmin il Sərəxs yaxınlığında bir döyüşdə həlak olması idi. 'Qısa minarə' mənasını verən bu tikili bu gün məhz bu yarımçıqlığı ilə tanınır.

Sovet dövründə minarədəki kitabələr zərər gördü. Müstəqillikdən sonra Agahinin əlyazmasından istifadə edilərək yenidən bərpa olundu. 1996-1997-ci illərdə Xivənin 2500 illik yubileyi çərçivəsində geniş bərpa işləri də aparıldı.

Nələr görülür?

Kalta Minar İçən Qalanın içində, Muhəmməd Əmin Xan mədrəsəsinin qarşısında yerləşir və bəzən mədrəsənin bir hissəsi sayılır. Ən çox diqqət çəkən cəhəti tamamilə sırlı kaşılarla örtülmüş yeganə minarə olmasıdır. Ağ, yaşıl və firuzəyi tonlar üstünlük təşkil edir; həndəsi naxışlar gövdəni sarıyır, buna görə də onu 'mavi minarə' adlandırdıqları da olur.

Gövdədəki kitabələrdə Agahinin nəstəliq xətti ilə yazılmış fars dilli beytlərini görmək olar. Minarənin qısa və enli siluetini ətrafdakı divarlar və Xivənin digər abidələri ilə birlikdə görmək isə foto üçün də gözəl bir kompozisiya təqdim edir.

Gəzinti tövsiyələri

Kalta Minar İçən Qalanın əsas gəzinti marşrutunda yerləşdiyi üçün Xivəni gəzərkən asanlıqla uğramaq olar. Günəş işığı kaşıların rənglərini ən yaxşı səhər və axşamüstü üzə çıxarır. Yay aylarında günorta saatları çox isti ola bilər.

Minarənin içərisində taxta pilləkən olduğu bildirilsə də, oraya qalxmağın mümkün olub-olmadığını, giriş şərtlərini və ödənişli hissələri getməzdən əvvəl mütləq yoxlayın. Mədrəsə daxilindəki bölmələrin iş qrafiki də dəyişə bilər.