Foto: Doron · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Özbəkistan

Özbəkistan İpək Yolunun Səmərqənd, Buxara və Xiva kimi şəhərlərinə ev sahibliyi edir; bu şəhərlərdə mavi kaşılı günbəzləri və qədim mədrəsələri görmək mümkündür. Türk dünyasının tarixi küçələrdə, bazarlarda və süfrələrdə hiss olunan bir ölkədir.

Paytaxt: Daşkənd
Pul vahidi: Özbəkistan somu (UZS)
Rəsmi dil: Özbək dili (Qaraqalpaqstanda həmçinin qaraqalpaq dili)
Geniş yayılmış ünsiyyət dili: Rus dili
Saat qurşağı: UTC+5
Priz və gərginlik: C, F · 220 V, 50 Hz
Təcili yardım nömrəsi: 112 (həmçinin 101, 102, 103)
Telefon kodu: +998
Hərəkət tərəfi: Sağdan

Ümumi baxış

Özbəkistan Orta Asiyanın mərkəzində yerləşir; şimalda Qazaxıstan, şimal-şərqdə Qırğızıstan, cənub-şərqdə Tacikistan, cənubda Əfqanıstan və cənub-qərbdə Türkmənistanla həmsərhəddir. Lixtenşteynlə birlikdə dünyada yalnız iki ikiqat quruda əhatəli ölkədən biridir və 39 milyondan çox əhalisi ilə Orta Asiyanın ən sıx məskunlaşmış ölkəsidir. Paytaxtı Daşkənddir.

İpək Yolu üzərindəki Səmərqənd, Buxara və Xiva tarixi nüvəni təşkil edir. Səmərqənd Teymurun paytaxtı və Uluğ bəy dövründə elm mərkəzi idi. Şəhrisəbz Teymurun doğulduğu yer kimi tanınır; Fərğana vadisi isə ölkənin şərqində yerləşir. Özbək dili rəsmi dildir, rus dili isə geniş yayılmış ünsiyyət dili kimi istifadə olunur. Səmərqənd və Buxara ətrafında tacik dili də danışılır.

Nə vaxt getmək olar

İqlim kəskin kontinentaldır: yayı çox isti, qışı soyuqdur. Bahar (aprel-may) və payız (sentyabr-oktyabr) tarixi şəhərləri gəzmək üçün ümumiyyətlə ən rahat fəsillərdir. İyul və avqustda Buxara və Xiva kimi cənubdakı və çöl kənarındakı şəhərlərdə istilik gəzintini çətinləşdirə bilər.

Qış aylarında, xüsusilə şimalda hava soyuq olur, lakin izdiham azalır. Bayram və yerli festivallara qatılmaq istəyirsinizsə, səyahətdən əvvəl təqvimi yoxlayın.

Nəqliyyat

Şəhərlər arasında ən praktik variantlardan biri yüksəksürətli qatar xətləridir; Daşkənd, Səmərqənd və Buxara kimi mərkəzlər dəmiryolu ilə bağlıdır. Xiva kimi bəzi yerlərə isə avtomobil yolu ilə və ya başqa dəmiryolu xətti ilə çatmaq olar. Getməzdən əvvəl reysləri və bilet qaydalarını yoxlayın; sıx dövrlərdə biletləri vaxtında alın.

Ölkə daxilində təyyarə reysləri, şəhərlərarası taksilər və paylaşılan avtomobillər də istifadə olunur. Daşkənd metrosu həm rahatdır, həm də bəzi stansiyaları görməyə dəyər. Şəhər daxilində taksi və tətbiqlə çağırılan avtomobillər geniş yayılıb; minməzdən əvvəl qiymət barədə razılaşın.

Pul və ödəniş

Pul vahidi Özbəkistan somudur (UZS). Ölkənin pul vahidi 2017-ci ildə bazar məzənnələri ilə sərbəst çevrilən hala gəlib. Böyük şəhərlərdə kartla ödəniş getdikcə yayılır, lakin kiçik müəssisələrdə, bazarlarda və kənd yerlərində nağd pul lazım ola bilər.

Valyuta mübadiləsi üçün banklara və rəsmi valyuta bürolarına üstünlük verin; səyahətdən əvvəl cari məzənnələri və kart şərtlərini yoxlayın. Nağd pul çıxarmaq üçün bankomat tapıla bilər, lakin yanınızda ehtiyat ödəniş üsulu saxlamaq ağıllıcadır.

Yemək

Özbək mətbəxinin simvolu plovdur (plov). Adətən düyü, ət, yerkökü və soğanla böyük qazanlarda bişirilir və bölgəyə görə fərqlənir. Həmçinin somsa, manti, lağman, şurpa və şaşlıq tez-tez qarşınıza çıxacaq.

Təzə çörək (non) özbək süfrəsinin vazgeçilməzidir; hər şəhərin öz üslubu var. Çay demək olar ki, hər yerdə təklif olunur. Yay aylarında bazarlarda qovun və qarpız, quru meyvə və qoz-fındıq üstünlük təşkil edir. Bazarları gəzmək mətbəxi tanımağın yaxşı yoludur.

Davranış qaydaları və təhlükəsizlik

Özbəklər qonaqpərvərdirlər; salamlaşmaq, sağ əlinizi köksünüzə qoymaq və nəzakətli olmaq çox dəyərlidir. Evlərə girərkən ayaqqabılar çıxarılır. Məscidlər və türbələr kimi dini məkanlarda səliqəli geyinin və qaydalara riayət edin. İnsanları və ya rəsmi binaları fotoşəkilə çəkməzdən əvvəl, lazım gələrsə icazə istəyin; bəzi hərbi və rəsmi yerlərdə fotoşəkil çəkmək qadağan ola bilər.

Ümumilikdə turistlər üçün təhlükəsiz ölkə hesab olunur; yenə də izdihamda şəxsi əşyalarınıza diqqət edin. Sərhəd bölgələri ilə bağlı cari səyahət xəbərdarlıqlarını getməzdən əvvəl rəsmi mənbələrdən yoxlayın. Sağlamlıq sığortası etdirməyinizi və kran suyu yerinə butulmuş su seçməyinizi tövsiyə edirik.