Fotoğraf: Официальный веб-сайт Агентства культурного наследия Республики Узбекистан · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Po-i-Kalan

Buhara'nın tam kalbinde, tek bir avlu çevresinde buluşan bir minare, bir cami ve bir medrese: Po-i-Kalan, şehrin en tanınan manzarasıdır. Dokuz yüzyıllık minaresi ve mavi kubbeli camisiyle Orta Asya mimarisini tek bir meydanda görmenin en kolay yollarından biridir.

Tarihi

Po-i-Kalan, Farsça adıyla yaklaşık olarak "Büyük Olanın Ayağında" anlamına gelir; buradaki "büyük olan" Kalan Minaresi'dir. Kaynaklara göre bu alanda İslam öncesi dönemde bir Zerdüşt ibadet yapısı bulunuyordu, 713'ten sonra ise Ark Kalesi'nin güneyinde ardı ardına ulu camiler yapıldı, yıkıldı ve yeniden onarıldı.

Karahanlı hükümdarı Arslan Han'ın yaptırdığı cami 1121'de, minare ise 1127'de tamamlandı. Cengiz Han'ın 1220'de Buhara'yı ele geçirmesi sırasında cami yıkıldı; yerinde kalan tek yapı minare oldu.

Bugünkü cami 1514-1515 dolaylarında, Şeybani hanedanından Ubeydullah Han döneminde inşa edildi. Mir-i Arab Medresesi ise 1535-1536 yıllarında, Ubeydullah Han'ın manevi danışmanı Yemenli Şeyh Abdullah için yaptırıldı. Ubeydullah Han'ın Buhara'yı yeni başkent yapma çabası bu yapılarda kendini gösterir.

Neler görülür?

Kalan Minaresi yaklaşık 46 metre yüksekliğinde, tamamen pişmiş tuğladan yapılmış bir kuledir. Gövdesini saran tuğla bantlar farklı desenlerde örülmüştür; tepedeki fener bölümünün altında ise stalaktit benzeri süslemeler ve turkuaz çini yazı kuşağı vardır. Minare uzun süre şehrin simgesi olmuştur.

Kalan Camii, Orta Asya'nın en büyük camilerinden biridir ve Semerkant'taki Bibi Hanım Camii'nden sonra gelir. İç avluyu çevreleyen galerilerin üzerinde 288 kubbe sıralanır; mihrabın üzerinde mavi bir kubbe yükselir. Çini ve tuğla süslemeleri geç Timur dönemi geleneğini yansıtır.

Karşısındaki Mir-i Arab Medresesi bugün de medrese olarak kullanılan bir yapıdır, bu yüzden iç kısmı genellikle gezilemez; dışarıdan cephesi ve çift kubbesi görülür. Medresenin avlusunda Ubeydullah Han ile Şeyh Abdullah'ın türbeleri bulunur. Cami ile medresenin karşılıklı konumu, 16. yüzyıl Orta Asya mimarisine özgü "koş" düzenini oluşturur.

Ziyaret ipuçları

Külliye Buhara'nın eski şehir merkezinde yer alır ve çoğu tarihi yere yürüyerek ulaşılabilir. Işık en güzel sabah erken saatlerde ve gün batımına doğru olur; akşamları aydınlatılan minare de ayrıca görülmeye değer.

Camiye ve diğer yapılara giriş koşulları, ücretler ve çalışma saatleri zamanla değişebilir, gitmeden önce kontrol edin. Dini işlev gören yerlerde mütevazı giyinmeye ve fotoğraf çekerken saygılı olmaya özen gösterin.