Фото: Официальный веб-сайт Агентства культурного наследия Республики Узбекистан · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Пои-Калян

Бұхараның қақ ортасында бір ауласында минарет, мешіт және медресе қатар тұрады: Пои-Калян қаланың ең танымал көрінісі. Тоғыз ғасырлық минареті мен көк күмбезді мешітімен Орта Азия сәулетін бір алаңнан көрудің ең оңай жолдарының бірі.

Тарихы

Пои-Калян парсы тілінде шамамен «Ұлының аяғында» деген мағына береді; мұндағы «ұлы» — Калян минареті. Деректерге сәйкес, осы аумақта ислам дейінгі кезеңде зороастризм ғибадатханасы болған, 713 жылдан кейін Арк қамалының оңтүстігінде кезекпен ірі мешіттер салынып, қирап, қайта жөнделген.

Қараханид билеушісі Арслан ханның салдырған мешіті 1121 жылы, минареті 1127 жылы аяқталды. Шыңғысханның 1220 жылы Бұхараны басып алу кезінде мешіт қиратылды; аман қалған жалғыз құрылыс — минарет болды.

Қазіргі мешіт шамамен 1514-1515 жылдары Шайбанид әулетінен Үбейдолла хан тұсында салынды. Мир-и Араб медресесі 1535-1536 жылдары Үбейдолла ханның рухани кеңесшісі йемендік шейх Абдолла үшін салдырылды. Бұл құрылыстарда Үбейдолла ханның Бұхараны жаңа астана етуге тырысқаны байқалады.

Нелерді көруге болады?

Калян минареті биіктігі шамамен 46 метр, толықтай күйдірілген кірпіштен салынған мұнара. Оның денесін орап тұрған кірпіш белдеулер әртүрлі өрнекпен қаланған; төбесіндегі фонарь бөлімінің астында сталактит тәрізді безендірулер және түркуаз кафель жазу белдеуі бар. Ұзақ уақыт бойы минарет қаланың белгісі болды.

Калян мешіті Орта Азиядағы ең үлкен мешіттердің бірі, осы деректерде Самарқандағы Биби Ханым мешітінен кейінгі орында. Ішкі ауланы қоршаған галереялардың үстінде 288 күмбез орналасқан; михраб үстінде көк күмбез көтеріледі. Кафель және кірпіш безендірулері кеш Темір дәуірінің дәстүрін көрсетеді.

Карсы жақтағы Мир-и Араб медресесі әлі күнге дейін медресе ретінде пайдаланылатын ғимарат, сондықтан ішкі бөлігі әдетте аралауға ашық емес; сыртқы қасбеті мен қос күмбезін көруге болады. Медресенің ауласында Үбейдолла хан мен шейх Абдолланың кесенелері бар. Мешіт пен медресенің бір-біріне қарама-қарсы орналасуы 16 ғасыр Орта Азия сәулетіне тән «көш» орналасуын құрайды.

Бару кеңестері

Кешен Бұхараның ескі қала орталығында орналасқан, көптеген тарихи орындарға жаяу жетуге болады. Жарық ең әдемі таңертең ерте және күн батарға қарай болады; кешқұрым жарықтандырылған минарет те көруге тұрарлық.

Мешітке және басқа құрылыстарға кіру шарттары, төлемдер және жұмыс уақыты уақыт өте өзгеруі мүмкін, бармас бұрын тексеріңіз. Діни қызмет атқаратын жерлерде қарапайым киініп, суретке түсірген кезде сыпайы болуға назар аударыңыз.