Özbekistan
Fotoğraf: Doron · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Özbekistan

Özbekistan, İpek Yolu'nun en bilinen şehirlerine, Semerkant'ın, Buhara'nın ve Hive'nin mavi çinili yapılarına ev sahipliği yapan bir Orta Asya ülkesi. Türkçe ile akraba bir dilin konuşulduğu bu topraklarda Türk dünyasının tarihine yakından bakabilirsiniz.

Başkent
Taşkent
Para birimi
Özbekistan somu (UZS)
Resmî dil
Özbekçe (Karakalpakistan'da ayrıca Karakalpakça)
Yaygın ortak dil
Rusça
Saat dilimi
UTC+5
Priz ve voltaj
C, F · 220 V, 50 Hz
Acil durum numarası
112 (ayrıca 101, 102, 103)
Telefon kodu
+998
Trafik
Sağdan

Genel bakış

Özbekistan, Orta Asya'nın tam kalbinde yer alır; kuzeyde Kazakistan, kuzeydoğuda Kırgızistan, güneydoğuda Tacikistan, güneyde Afganistan ve güneybatıda Türkmenistan ile komşudur. Lihtenştayn ile birlikte, denize çıkmak için en az iki ülke geçmek gereken iki ülkeden biridir. Nüfusu 39 milyonu aşar ve Orta Asya'nın en kalabalık ülkesidir. Başkent Taşkent'tir.

İpek Yolu üzerindeki Semerkant, Buhara ve Hive gibi şehirler bölgenin tarihî çekirdeğini oluşturur. Semerkant, Timur'un başkenti ve Uluğ Bey döneminde önemli bir bilim merkeziydi. Şehrisabz, Timur'un doğduğu yer olarak bilinir; Fergana Vadisi ise ülkenin doğusunda yer alır. Özbekçe resmî dildir, Rusça da yaygın bir ortak dil olarak kullanılır. Türkiye'den gelenler Özbekçeyi büyük ölçüde anlayabilir, ancak kelime ve telaffuz farkları olduğunu unutmayın.

Ne zaman gidilir

İklim keskin karasaldır: yazlar çok sıcak, kışlar soğuktur. İlkbahar (nisan-mayıs) ve sonbahar (eylül-ekim) tarihî şehirleri gezmek için genellikle en rahat dönemlerdir. Temmuz ve ağustosta güneydeki ve çöl kenarındaki Buhara ve Hive gibi şehirlerde sıcaklık gezmeyi zorlaştırabilir.

Kış aylarında özellikle kuzeyde soğuk olur ve kalabalık azalır. Bayramlar ve yerel şenlikler için seyahatten önce takvimi kontrol edin.

Ulaşım

Şehirler arasında en pratik seçeneklerden biri hızlı tren hatlarıdır; Taşkent, Semerkant ve Buhara gibi merkezler demiryoluyla bağlıdır. Hive gibi bazı yerlere ise karayoluyla veya farklı bir hatla ulaşılır. Seferleri ve bilet koşullarını gitmeden önce kontrol edin, yoğun dönemlerde biletleri erken almak iyi olur.

Ülke içinde uçak seferleri, şehirler arası taksiler ve paylaşımlı araçlar da kullanılır. Taşkent'te metro hem kullanışlıdır hem de bazı istasyonlarıyla görülmeye değerdir. Şehir içinde taksi ve uygulamayla çağrılan araçlar yaygındır; bineceğiniz aracın ücret konusunu önceden netleştirin.

Para ve ödeme

Para birimi Özbekistan somudur (UZS). Ülkenin para birimi 2017'de piyasa kurlarında serbestçe dönüştürülebilir hâle gelmiştir. Büyük şehirlerde kartla ödeme giderek yaygınlaşıyor, ancak küçük işletmelerde, pazarlarda ve kırsalda nakit gerekebilir.

Döviz bozdurmak için bankaları ve resmî döviz bürolarını tercih edin; güncel kurları ve kart koşullarını gitmeden önce kontrol edin. Nakit çekmek için bankamatik bulunabilir, ancak yanınızda yedek bir ödeme yöntemi bulundurmak akıllıca olur.

Yemek

Özbek mutfağının simgesi plovdur (pilav). Genellikle pirinç, et, havuç ve soğanla büyük kazanlarda pişirilir ve bölgeye göre farklılık gösterir. Ayrıca somsa, manti, lagman, şurpa ve şaşlık sıkça karşınıza çıkar.

Taze ekmek (non) Özbek sofrasının vazgeçilmezidir; her şehrin kendi stili vardır. Çay hemen her yerde ikram edilir. Yaz aylarında kavun ve karpuz, kuru meyve ve cevizler pazarlarda öne çıkar. Pazarları gezmek mutfağı tanımanın iyi bir yoludur.

Görgü kuralları ve güvenlik

Özbekler misafirperverdir; selamlaşmak, sağ elinizi göğsünüze götürmek ve nazik olmak çok değer görür. Evlere girerken ayakkabılar çıkarılır. Camiler ve türbeler gibi dini mekânlarda mütevazı giyinin ve kurallara uyun. İnsanları veya resmî binaları fotoğraflamadan önce, gerekirse izin isteyin; bazı askerî ve resmî yerlerde fotoğraf yasak olabilir.

Genel olarak turistler için güvenli bir ülke kabul edilir; yine de kalabalıkta kişisel eşyalarınıza dikkat edin. Sınır bölgelerine yönelik güncel seyahat uyarılarını gitmeden önce resmî kaynaklardan kontrol edin. Sağlık sigortası yaptırmanızı ve musluk suyu yerine şişe suyu tercih etmenizi öneririz.

Harita

Şehirler

Taşkent TaşkentTaşkent, Orta Asya'nın en kalabalık şehri ve Özbekistan'ın başkenti olarak İpek Yolu mirasını Sovyet dönemi mimarisi ve canlı çarşılarla bir araya getirir. Burada Timur'un anısından geniş bulvarlara, çay evlerinden metro istasyonlarına kadar çok katmanlı bir geçmişi bir arada görebilirsiniz. Semerkant SemerkantSemerkant, İpek Yolu'nun en bilinen duraklarından biri ve Timur'un başkenti olarak mavi-turkuaz çinileriyle ünlü anıtlarına ev sahipliği yapıyor. Hem tarih meraklıları hem de Türk dünyasının köklerini yerinde görmek isteyenler için Özbekistan'ın en doyurucu şehirlerinden biri. Buhara BuharaBuhara, İpek Yolu üzerinde yaklaşık iki bin beş yüz yıllık geçmişi olan, tarihî merkezi UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan bir Özbekistan şehridir. Minareler, medreseler, çarşı kubbeleri ve havuz başındaki çay evleriyle yürüyerek gezilebilen canlı bir tarih dokusu sunar. Hive HiveHive, Özbekistan'ın Harezm bölgesinde, çölün kıyısındaki surlu bir kent. İçan Kale'nin kerpiç ve tuğla duvarları arasında dolaşırken Büyük İpek Yolu'nun canlı kalmış bir durağında yürüdüğünüzü hissedersiniz. Fergana FerganaFergana, Fergana Vadisi'nin geri kalanından farklı bir yüzü olan, geniş ağaçlıklı bulvarları ve Rus dönemi yapılarıyla sakin bir Özbekistan şehridir. Margilan, Kokand ve Rištan gibi vadinin zanaat merkezlerine açılan kapı olarak çok uygun bir üstür. Şehrisebz UNESCO ŞehrisebzŞehrisebz, Timur'un doğduğu şehir olarak bilinen, 2.700 yılı aşkın geçmişiyle Orta Asya'nın en eski yerleşimlerinden biridir. Ak-Saray'ın devasa kapı kulelerini ve Timur dönemi yapılarını Semerkant'a kısa mesafede görmek isteyenler için çok uygun bir duraktır.

Gezilecek yerler

Ak Saray Sarayı Ak Saray SarayıTimur'un doğduğu şehir Şehrisebz'de, hâlâ gökyüzüne yükselen iki devasa kule, bir zamanlar Orta Asya'nın en görkemli saray kapılarından birinin ihtişamını anlatıyor. Kalıntılar küçük bir parkın içinde yer alıyor ve Timur dönemini yerinde hayal etmek için çok iyi bir fırsat sunuyor. Ark Kalesi Ark KalesiBuhara'nın kuzeybatısında, çevresindeki düzlükten yirmi metreye yakın yükselen Ark, şehrin en eski yapılarından biridir. Duvarların içinde müzeleri, saray bölümlerini ve yüzyıllarca süren hanedan tarihini bir arada görebilirsiniz. Registan RegistanSemerkant'ın merkezinde, turkuaz kubbeleri ve zengin çini süslemeleriyle öne çıkan üç medresenin çevrelediği tarihî bir meydan sizi bekliyor. Orta Asya İslam mimarisinin en çarpıcı örneklerinden biri olan Registan, Timurlu ve sonraki dönemlerin izlerini bir arada gösteriyor. İçan Kala UNESCO İçan Kalaİçan Kala, Hive'nin surlarla çevrili iç kentidir ve kerpiç duvarların içinde Orta Asya'nın en bütün korunmuş ortaçağ kent dokularından birini sunar. Medreseler, camiler, türbeler ve dar sokaklar arasında hâlâ insanların yaşadığı bir yerde yürümek isteyenler için ideal bir durak. Gur-i Emir Gur-i EmirGur-i Emir, Semerkant'ta Timur'un ve Timurlu hanedanından birçok ismin yattığı, turkuaz mavisi yivli kubbesiyle tanınan türbe külliyesidir. Orta Asya mimarisinin ve Büyük Babür türbelerine uzanan çizginin başlangıç noktalarından birini yerinde görmek isteyenler için kısa ama dolu bir duraktır. Kalta Minar Kalta MinarHiva'nın Içan Kale surları içinde, yarım kalmış hâliyle bile akılda kalan turkuaz çinili bir minare. Kısa ve kalın gövdesi, bir hanın yarım kalan hayalinin hikâyesini anlatır. Po-i-Kalan Po-i-KalanBuhara'nın tam kalbinde, tek bir avlu çevresinde buluşan bir minare, bir cami ve bir medrese: Po-i-Kalan, şehrin en tanınan manzarasıdır. Dokuz yüzyıllık minaresi ve mavi kubbeli camisiyle Orta Asya mimarisini tek bir meydanda görmenin en kolay yollarından biridir. Çorsu Çarşısı Çorsu ÇarşısıTaşkent'in eski şehir merkezindeki Çorsu Çarşısı, mavi kubbesi altında sebzeden baharata, kuruyemişten ekmeğe kadar her şeyin satıldığı canlı bir pazardır. Hem günlük yaşamı yakından görmek hem de Sovyet modernizminin dikkat çekici bir yapısını gezmek isteyenler için iyi bir duraktır. Leb-i Havuz Leb-i HavuzLeb-i Havuz, Buhara'nın eski şehir merkezinde, yaşlı ağaçların gölgesindeki bir havuzun etrafında şekillenen 16.-17. yüzyıl yapıları topluluğudur. Çay molası vermek, havuz kenarında oturmak ve Buhara'nın gündelik hayatını izlemek için en uygun yerlerden biridir. Timur Müzesi Timur MüzesiTaşkent'in merkezindeki mavi kubbeli yuvarlak yapı, Timur ve Timurlu hanedanının dünyasını tek çatı altında anlatıyor. Minyatürlerden el yazmalarına, sikkelerden silahlara uzanan koleksiyonuyla Orta Asya tarihine kısa ama yoğun bir giriş sunuyor. Şah-ı Zinde Şah-ı ZindeSemerkant'ın kuzeydoğusunda, merdivenlerle yükselen dar bir sokağa dizilmiş türbeler, turkuaz ve lacivert çinileriyle Orta Asya'nın en etkileyici anıt mezar topluluklarından birini oluşturur. Timur'un yakınlarının da yattığı bu külliye, yüzyıllar boyunca eklenen yapılarıyla hem bir ziyaret yeri hem de açık hava mimari müzesi gibidir. Bibi Hanım Camii Bibi Hanım CamiiSemerkant'ın göğe yükselen turkuaz kubbeleri arasında, Timur'un en iddialı yapılarından biri olan Bibi Hanım Camii duruyor. Harabeden restore edilen bu dev avlulu cami, Timur dönemi mimarisini yakından görmek isteyenler için Semerkant'ın vazgeçilmez duraklarından. Sâmâni Türbesi Sâmâni TürbesiBuhara'da, tarihi merkezin hemen yakınındaki bir parkta duran Sâmâni Türbesi, Orta Asya'nın en eski mezar anıtlarından biridir. Küçük ama olağanüstü ölçülü bu yapının tuğla işçiliği, ilk bakışta bile insanı durdurur. Chor Minor Chor MinorChor Minor, Buhara'nın dar sokaklarında karşınıza çıkan, mavi kubbeli dört kulesiyle hiçbir şeye benzemeyen küçük bir yapıdır. Kalabalık meydanlardan birkaç adım uzakta, mahalle yaşamının içinde keşfedilecek bir durak sunar. Uluğ Bey Rasathanesi Uluğ Bey RasathanesiSemerkant'ın Kuhak tepesinde, 15. yüzyılın en gelişmiş gözlem merkezlerinden birinin kalıntıları bugün de görülebiliyor. Toprağın altına inen devasa gökyüzü ölçüm aletinin izini sürmek, Timur dönemi biliminin ne kadar ileri olduğunu somut biçimde gösteriyor.

Son haberler

Telegram'da takip et