Ark Kalesi

Tarihi

Ark, Buhara'nın en eski kesimlerinden biri sayılır. Kale, tekrar tekrar yıkılıp yeniden yapılan önceki yapıların kalıntıları üzerinde yükselir; bu katmanlar yer yer yirmi metreyi bulur. Yaşı kesin olarak bilinmiyor, ancak MS 500 civarında yerel hükümdarların oturduğu bir merkez olduğu kabul edilir. Bilinen en eski yazılı kaynaklardan biri, Narshakhi'nin 10. yüzyıla ait "Buhara Tarihi"dir.

Efsaneye göre kaleyi destan kahramanı Siyavuş kurmuştur. Anlatıya göre Siyavuş, bir boğa derisini ince şeritler halinde keserek uçlarını birleştirmiş ve sarayını bu şeridin çevrelediği alana yapmıştır. Kaynaklarda ayrıca kale planının Büyükayı takımyıldızına göre düzenlendiği anlatılır. Efsane ile gerçeği ayırmak zor olsa da bu hikâyeler yerel anlatının önemli bir parçasıdır.

Orta Çağ'da Ark, Moğol istilasında da zarar gördü; Cengiz Han'ın askerleri şehri aldığında Buharalılar buraya sığınmış, ancak kale ele geçirilmiştir. Bugünkü yapıların tamamı son üç yüzyılda inşa edilmiştir. Şeybani Özbek hanedanı döneminde şekillenmeye başlayan kale, emirlik döneminde saray ve idare merkezi olarak kullanıldı. 1920'de Kızıl Ordu'nun saldırısında büyük hasar gördü ve aynı yıl Sovyetlerin eline geçti.

Neler görülür

Ark'a, 18. yüzyıldan kalma iki kulenin çevrelediği tören girişinden girilir. Yukarı doğru yükselen bir rampa ve uzun, kapalı bir koridor sizi Cuma Camii'ne götürür. Koridorun yanında depolar ve hapishane hücreleri bulunur. Dış duvarların yüksekliği 16-20 metre arasındadır; çevresi yaklaşık 790 metre, alanı ise yaklaşık dört hektardır.

İçeride birkaç müze yer alır: arkeoloji müzesi, yerel tarih müzesi ve restore edilmiş bölümler. Taht odası, kabul ve taç giyme avlusu ile saray camii de gezilebilir. Merkezdeki yapı topluluğunda, kırk kızın kuyuya atıldığı efsanesiyle anılan cami de dikkat çeker.

Ark'ın dışına çıktığınızda önündeki Registan Meydanı'nı da görebilirsiniz. Meydan, kalenin batı kapısının açıldığı yerdir ve eski dönemlerde kalenin şehirle bağlantısını sağlıyordu.

Ziyaret ipuçları

Ark, Buhara'nın kuzeybatısında yer aldığından eski şehirdeki diğer yapılarla aynı günde yürüyerek gezilebilir. Giriş ücretlerini ve çalışma saatlerini gitmeden önce kontrol edin; bu bilgiler değişebilir. Müzelerin bir kısmı için ayrı bilet gerekebilir, bunu da yerinde sorun.

Rampa, avlular ve taş zeminler nedeniyle rahat bir ayakkabı iyi olur. Yazın gölge az olduğundan şapka ve su yanınıza almak yararlıdır; sabah erken ya da öğleden sonra daha rahat bir gezi sunar. Kalenin tarihini ve efsanelerini anlatan rehberlerden yararlanabilirsiniz, ancak ayrıntıları kendi kaynaklarınızdan da karşılaştırın.