Арк цитаделі

Тарихы

Арк Бұхарадағы ең көне бөліктердің бірі саналады. Цитадель бірнеше рет қираған және қайта салынған бұрынғы құрылыстардың қалдықтарының үстінде тұр; бұл қабаттар кей жерлерде жиырма метрге жетеді. Нақты жасы белгісіз, бірақ б.з. 500 жылдарына қарай жергілікті билеушілер тұратын орталық болғаны айтылады. Белгілі ең ерте жазба деректердің бірі – Наршахидың X ғасырдағы «Бұхара тарихы».

Аңыз бойынша цитадельді эпостық батыр Сиявуш салған. Әңгімеде Сиявуш бұқа терісін жіңішке жолақтарға кесіп, ұштарын жалғап, сарайын сол жолақ қоршаған аумаққа салған. Деректерде сондай-ақ цитадельдің жоспары Ұлы Аю шоқжұлдызына сәйкес құрылғаны айтылады. Аңыз бен шындықты ажырату қиын болса да, бұл әңгімелер жергілікті ауызша дәстүрдің маңызды бөлігі.

Орта ғасырларда Арк моңғол шапқыншылығы кезінде де зардап шекті; Шыңғыс хан әскері қалаға кіргенде бұхаралықтар осында паналады, бірақ цитадель басып алынды. Бүгінгі құрылыстардың барлығы соңғы үш ғасырда салынған. Шайбани өзбек әулеті тұсында қалыптаса бастаған цитадель әмірлік дәуірінде сарай және басқару орталығы болды. 1920 жылы Қызыл Армия шабуылы кезінде қатты зақымданып, сол жылы кеңестердің қолына өтті.

Не көруге болады

Аркке XVIII ғасырдан қалған екі мұнара қоршаған салтанатты кіреберіс арқылы кіріледі. Жоғары көтерілетін пандус пен ұзын жабық дәліз сізді Жұма мешітіне апарады. Дәліздің жанында қоймалар мен түрме камералары бар. Сыртқы қабырғалардың биіктігі 16–20 метр, периметрі шамамен 790 метр, ал ауданы шамамен төрт гектар.

Іште бірнеше мұражай бар: археология мұражайы, жергілікті тарих мұражайы және қалпына келтірілген бөлімдер. Тақ залын, қабылдау және тақ көтерілу рәсімі өтетін ауланы, сондай-ақ сарай мешітін де аралауға болады. Орталық құрылыстар кешенінде қырық қыздың құдыққа тасталғаны туралы аңызбен байланысты мешіт те назар аударады.

Арктен шыққанда алдындағы Регистан алаңын да көре аласыз. Алаң цитадельдің батыс қақпасы ашылатын жерде орналасқан және ерте кезде цитадельдің қаламен байланысын қамтамасыз етті.

Барушыларға кеңестер

Арк Бұхараның солтүстік-батысында орналасқандықтан, ескі қаладағы өзге нысандармен бір күнде жаяу аралауға болады. Барар алдында кіру бағасы мен жұмыс уақытын тексеріңіз; бұл мәліметтер өзгеруі мүмкін. Кейбір мұражайларға бөлек билет қажет болуы мүмкін, мұны жерінде сұраңыз.

Пандус, аулалар және тас едендер болғандықтан, ыңғайлы аяқкиім киген жөн. Жазда көлеңке аз болғандықтан, бас киім мен су алған пайдалы; таңертең ерте немесе түстен кейін аралау ыңғайлырақ. Цитадельдің тарихы мен аңыздарын әңгімелейтін гидтердің қызметін пайдалана аласыз, бірақ мәліметтерді өз дереккөздеріңізбен де салыстырыңыз.