Azerbaycan
Kazakistan
Özbekistan
Kırgızistan
Türkmenistan
KKTC
Tataristan
Başkurdistan
Saha (Yakutistan)
Gagavuzya
Kuzey Makedonya
Bulgaristan🎉 Bayram sofraları
Nevruz, Ramazan, Kurban Bayramı ve düğün sofralarının geleneksel yemekleri.
Nevruz sofrası
Nevruz, 21 Mart civarında baharın gelişini karşılayan bayramdır; Türk dünyasında Azerbaycan'dan Kazakistan'a, Özbekistan'a kadar geniş bir coğrafyada kutlanır. Sofra bu günlerde ailenin ve komşuların bir araya geldiği yerdir. Evler temizlenir, misafirler ağırlanır, tatlılar ve bayrama özel yemekler hazırlanır. Adı ve ayrıntıları bölgeden bölgeye değişir: Azerbaycan'da Novruz, Kazakistan'da Nauryz, Özbekistan'da Navruz denir.
Azerbaycan'da sofranın yıldızları Şah pilavı ile şekerburadır. Şah pilavı, lavaşla sarılıp fırında pişirilen bir pilavdır; kesildiğinde altın renkli kabuğuyla servis edilir. Şekerbura ise ince hamurun içine öğütülmüş fındık ya da badem ve şeker doldurulan, hilal biçimli bir hamur işidir. Kazakistan'da Nauryz köje, genellikle yedi malzemeden hazırlanan bir çorba olarak sofraya gelir; Özbekistan'da ise filizlenmiş buğdaydan yapılan sümelek, büyük kazanlarda uzun süre pişirilir. Bu yemeklerin bazı yönlerinin kökeni konusunda kesin bir bilgi yoktur; ama hepsi baharla birlikte anılır.
Ramazan iftar ve sahur sofrası
Ramazan'da oruç, sahurda şafaktan önce başlar ve iftarda akşam ezanıyla açılır. Birçok evde iftar bir yudum su ve hurmayla başlar, ardından çoğunlukla çorba gelir. Sofra çoğu zaman aile, komşu ve misafirlerle birlikte kurulur. Türkiye'de sahurda davulla uyandırma geleneği bazı yerlerde hâlâ sürüyor.
Bu sitedeki yemekler farklı mutfaklardan geliyor, hepsi yalnızca Ramazan'a özgü değil. Türkiye'den mercimek çorbası ve baklava, Azerbaycan'dan dovga, Özbekistan'dan şurva iftar sofrasına yakışan örnekler. Kazakistan'dan baursak ve şelpek, Kırgızistan'dan boorsok, Türkmenistan'dan pişme ise kızartılmış hamur işleridir. Kuzey Kıbrıs'tan pilavuna da peynirli hamur işi olarak listede yer alıyor.
Kurban Bayramı sofrası
Kurban Bayramı'nda kesilen hayvanın eti genellikle üçe bölünür: bir pay aileye, bir pay akraba ve komşulara, bir pay da ihtiyaç sahiplerine ayrılır. Türk dünyasında bayramın ilk günlerinde sofraya çoğunlukla taze et gelir; ciğer, işkembe ve diğer sakatat da önce pişirilir. Bölgeden bölgeye değişen yemekler ise ortak bir alışkanlığı gösterir: eti bol misafire ikram etmek.
Kazakistan'da kuyrdak, kurbanlık hayvanın ciğeri, yüreği ve etiyle soğandan yapılan kavurmadır. Aynı sofrada sorpa, yani et suyu da bulunur. Kırgızistan'da benzer yemeğe kuurdak denir. Türkmenistan'da dograma, doğranmış et ve ekmekle hazırlanır. Gagavuzya'da kaurma ise güveçte ya da tencerede yavaş pişen etli bir yemektir. Bu yemeklerin kökenleri ve birbirleriyle bağları kesin biçimde bilinmiyor; adların benzerliği ortak bir geçmişe işaret edebilir, ama bu tartışmalıdır.
Düğün ve toy sofrası
Türk dünyasında düğün ya da toy, çoğu zaman bir aileyi değil bütün akrabayı, komşuyu ve dostu ilgilendirir. Sofra geniş kurulur, misafir sayısı önceden sınırlanmaz, ev sahibi için kimsenin aç kalmaması bir onur meselesidir. Büyük kazanlarda pişen yemekler kalabalığa yetsin diye seçilir, ikram ise çoğu yerde yaşa ve saygıya göre sıralanır.
Pilav bu sofraların ortak noktalarından biridir: Azerbaycan'da şah pilavı, Özbekistan'da palov (osh), Türkmenistan'da palaw. Kazak ve Kırgız beşbarmağı ile Başkurdistan'ın bişbarmağı ise et ve hamurla hazırlanan, uzun süre pişirilen yemeklerdir. Kazakistan'da baursak, Kırgızistan'da boorsok kızarmış hamur ikramıdır; Tataristan'da çak-çak, zur belış ve gubadiya ise bal, börek ve katmerli hamur işleriyle şenlik sofrasını tamamlar. Tariflerin ayrıntıları bölgeden bölgeye, hatta aileden aileye değişir.
